آموزش و پژوهش علوم صنعت برق

💢آلارمهاي بريكر پست 230 کیلو ولت

1. بريكرهاي پشتيبان عمل كردند  CBF/SHORT ZONE PROT OPERATED
2. عملكرد قطع در اثر ناهماهنگي پلهاي بريكر  CB POLE DISCORDANCE TRIP
3. خطا در مدار قطع FAILURE TRIP CIRCUIT 
4. خطا در رله هاي تابع  FOLLOWER RELAYS FAULTY
5. خطا در تغذيه كنترل  CONTROL SUPPLY FAULTY
6. كاهش گاز  SF6 در بريكر   CB LOSS OF SF6
7. قطع بريكر در اثر كاهش گاز   CB LOCKED DUE TO LOW PRESSURE OF  SF6
8. اشكال در مكانيزم شارژ فنر بريكر  CB MECHANICAL CHARGE FAILURE 
9. اشكال در تغذيه هيتر بريكر، سكسيونر و سكسيونر ارتCB/DC/S HEATER SUPPLY FAILURE

💢آلارمهاي خط 230كيلوولت

1. عملكرد قطع در اثر حفاظت ديستانس مدار   DISTANCE PROT TRIP SUB
2. قطع در اثر عملكرد رله ارت فالت جهت دار باس   DEF TRIP SUB
3. اشكال در تغذيه DC حفاظت  PROT DC SUPPLY FAILURE
4. اشكال در كليد مينياتوري CVTخط  LINE CVT MCBsFAILURE
5. اشكال در  PLC و PLC FAULTY                       
6. قطع در اثر رله حداقل و يا حداكثر ولتاژ  UNDER/OVER VOLTAGE TRIP
7. خط در حفاظت ديستانس ساب  DISTANCE PROT FAULTY
8. دريافت آلارم ديستانس با ارت فالت از پست مقابل DISTANCE DEF SIGNAL RECEIVE  
9. قطع در اثر عملكرد حفاظت محدود   STUP PROT TRIP

 

🔰مدارات لاجیک:

🔺اصولا"مداراتی که برای باز و بسته شدن کلیدها ،و اینتر لاکهای آنها با هم ،توسط گیت های منطقی میکشیم تحت عنوان مدارات لاجیک شناخته شده و برای طراحی مدارات کنترل کلیدها لازم و مورد استفاده قرار میگیرد .
کلا"مدارات کنترل و مدارات قدرت کلیدها با هم در یک نوع نقشه کشیده میشوند که به عنوان نقشه های شماتیک آن را مینامیم.
مجموع شرایطی که با هم سر راه بسته شدن کلید ویا در مسیر باز شدن کلید قرار میدهیم، را توسط گیت های منطقی به عنوان لاجیک باز و بسته شدن کلید نشان میدهیم ،که برای طراحی مدار کنترل آن از این لاجیک بهره میجوییم.
کشیدن لاجیک یک کلید یا طراحی مدار کنترل آن از روی لاجیک ارایه شده نیازمند شناخت گیت های منطقی ،حالت های کاری یک کلید،شناخت تجهیزات داخلی کلید ،نوع و مکان کار کلید،مکانیزم عملکرد کلید و...... دارد.
به عنوان مثال برای عمل قطع و وصل یک دژنکتور فنرهای جداگانه ای تعبيه می شود. اين فنرها هر کدام به يک شفت محرک متصل هستند.
فنر وصل دژنکتور معمولأ دارای مکانيزم شارژ دستی و يا با موتور (بسته به درخواست خريدار) می باشد و فنر قطع توسط انرژی آزاد شده فنر وصل شارژ می شود. عمل آزاد سازی فنرها نيز از طريق تحريک يک ضامن توسط بوبينهای قطع و وصل صورت می گيرد.
هر دژنکتور برای مکانيزم قطع و وصل خود دارای بوبين های جداگانه ای به نام بوبين وصل (CLOSE COIL) و بوبين قطع
(TRIP COIL) می باشد. اين بوبين ها هم بطور دستی و هم از راه دور (رله و اتاق کنترل) فرمان می گيرند. عمل حفاظت در تابلوها از طريق فرمانهايي است که از سوی رله برای کليد ارسال می شود. اين فرمانها در نهايت به برق دار شدن بوبينهای قطع طا وصل و عمل کردن دزنکتور منجر می شود.
پس شرایط وصل کلید سر راه بوبین وصل و شرایط قطع کلید سر راه شنت تریپ یا همان بوبین قطع قرار میگیرد.
کلید ها دارای دو رفتار OPEN وCLOSE  هستند ،کلید  های کشویی دارای 3حالت SERVICE وTESTوWITHDRAWNهستند که این حالت های کلید در مدار لاجیک آن مد نظر قرار گرفته میشود.
گیت منطقی ANDو OR:گیت And  یا همان "و"،برای دستورات یا شرط هایی مورد استفاده قرار میگیرد که همگی باید با هم سری شوند و گیت Or یا همان"یا"برای دستورات یا شرط هایی مورد استفاده قرار میگیرد که همگی باید با هم موازی شوند.این دو گیت به عنوان گیت های اصلی و پایه مورد استفاده در مدارات لاجیک هستند.

🔺انواع مدار لاجیک:

1⃣لاجیک یک از دو:

💥اینتر لاکی است که بین دو کلید مورد استفاده قرار میگیرد به عنوان مثال اینترلاک بین کلیدی که ترانس را وارد مدار میکند (normal power supply)و کلیدی که زنراتور را وارد مدار میکند(emergency power supply)،که بسته شدن هر کلید ملزم باز بودن کلید دیگر است .

2⃣لاجیک یک از سه :

💥اینتر لاکی است که بین سه کلید مورد استفاده قرار میگیرد که در هر حالت فقط یکی ازاین کلید ها می تواند بسته باشد به عنوان مثال فیدری که سه منبع تغذیه دارد دو منبع ترانسی و یک منبع که مولد است که هر سه یک باسبار مشابه را تغذیه میکنند.

3⃣لاجیک دو از سه:

💥اینتر لاکی است که بین سه کلید مورد استفاده قرار میگیرد که مثال بارز آن لاجیکی است که بین کلید های ورودی ما و کلید کوپلر است که در هر شرایطی دو کلید از این سه کلید می تواند وصل باشد یا هر دو ورودی با هم یا یکی از ورودی ها و کوپلر.کار کلید کوپلر این است که در صورتی که در یکی از باسها بی برقی داشتیم با وصل کلید کوپلر بتوان باس بی برق را هم برق دار کرد پس در اینجا به یکئ نتیجه مهم میرسیم که ترانس هایی که در روی هر کدام از باس های ما است باید به تنهایی توان برق دار کردن هر دو باس را داشته باشد.
این لاجیک دو از سه همان لاجیک پر کاربرد و مهم در طراحی مدارات کنترل است که در طرح و اجرای این لاجیک شرایط و حفاظت های خاصی مد نظر قرار میگیرد که به عنوان مثال سر راه بوبین وصل کلید کوپلر باید شرط این که یا کلید ورودی A وصل باشد و کلید ورودی B  قطع باشد یا بر عکس را بگذاریم.

همچنین شرط های حفاظتی بسیاری است که باید سر راه این بوبین ها قرار بگیرد که بسته به سفارش کارفرما ها ،این تابلو ساز است که مدار لاجیک این کلید ها را طراحی میکنند.

🔺در طراحی مدار لاجیک بین ورودی ها و کوپلر چند نکته را باید در نظر گرفت:

◀️در مدار لاجیک کوپلر از سلکتور Auto/Manual استفاده میشود در واقع حالت اتوماتیک برای کوپلر در نظر گرفته میشود و برای ورودی ها حالت دستی .

◀️در لاجیک حالت اتوماتیک برای دادن فرمان close  به کوپلر جهت ایجاد یک وقفه زمانی برای دشارژ شدن باس بارها از یک تایمراستفاده میکنند.

◀️درروی هر باس حفاظت های 27و  27r در نظر گرفته میشود ،به عنوان مثال هنگامی که باس A دچار بی برقی شده است وقرار است کلید کوپلر با بسته شدن، باس Aرا توسط باس B برق دار کند ،حال در هنگام وصل ،باسی که دچار بی برقی شده است باید حداکثر تا مقدار مجازی برق دار باشد (بعضی اوقات باسی که دچار بی برقی شده است تا یک مدت زمانی بعد از بی برقی هنوز دشارژ نشده و برق دار است و این حالت بیشتر برای فیدر های موتوری به وضوح اتفاق می افتد) که رله 27R:Residual وظیفه این حفاظت را بر عهده دارد که اگر باس بی برق بیشتر از درصدی برق دار باشد تا دشارژ این باس اجازه وصل صادر نمی شود در واقع باید یک Permission از رلهResidual طرف باسFail  شده برای بسته شدن کلید کوپلر در حالت اتوماتیک داشته باشیم .

ودر باسی که قرار است باس بی برق را برق دار کند،نباید خطای 27:Under voltage را داشته باشیم تا این باس اجازه برق دار کردن باس Fail شده را  داشته باشد.

◀️در حفاظت 25:سنکرون چک،رله سنکرون سه پارامترفرکانس،ولتاژوتوالی فاز هر دو باس را با هم مورد سنجش و چک کردن قرار میدهد ومعمولا" از دو فاز نمونه برداری میکند .در حالت دستی که بخواهیم کلید کوپلر را ببندیم در صورت وصل هر دو ورودی و سنکرون بودن مقادیر آنها با هم و چک شدن این مقادیر توسط رله 25و ok بودن فرمان وصل از سنکرون چک ،میتوان کلید کوپلر را بست .
باس کوپلر به تنهایی هیچ وقت وصل نیست.

◀️حفاظت های دیگری از جمله emergency stop  ،spring charge motor ،earth switch و..... میتوان به عنوان شرط های سر راه closing coil قرار داد.

◀️تریپ سلکتور را در کوپلر در نظر گرفته و فرمان های آن را به ورودی ها ارسال میکنند،تریپ سلکتور مال زمانی است که ما رله سنکرون چک در باس کوپلر داریم که تریپ این کلید سر راه شنت تریپ قرار گرفته و باعث قطع کردن میشود،در واقع هنگامی که هر سه کلید وصل میشوند(بعد از اجازه وصل از سنکرون چک به کلید باس کوپلر)و بعد از مدت زمانی یکی ازاین سه کلید از مدار خارج نشد فرمان قطع به کلیدی که ما توسط کلید تریپ سلکتور آن را انتخاب کرده ایم صادر میشود،رله سنکرون چک مال زمانی است که ما هیچ گونه بی برقی را حتی برای چند ثانیه روی هیچ یک از باس ها نمیخواهیم داشته باشیم.
استفاده از سنکرون چک در حالت دستی صورت میگیرد.

◀️چون لاجیک سلول های ورودی به هم وابسته اند فقط یک سلکتورA-M-R در سلول باس کوپلر در نظر گرفته میشود،و از این تابلو به ورودی ها برده میشود.

◀️در هر دو ورودی سر راه Closing Coil باید شرط قطع بودن کلید کوپلر را ببینیم،برای این کار کنتاکت بسته کلید کوپلر را با کنتاکت بسته سرویس آن وازی کرده و بصورت سری سر راه بوبین Close ورودی ها قرار میدهیم.

◀️کنتاکت بسته شستی استپ  (شستی استپ سر راه شنت تریپ است ) را سر راه Closing Coil  قرار میدهیم،که هنگامی که استپ را میفشاریم حتما" مسیر Close قطع باشد

◀️گذاشتن TCS در مسیر شنت تریپ امری غیر قابل اجتناب است،مسیر شنت تریپ باید حتما" چک شود.

◀️گذاشتن کنتاکت باز Remote Off (ابتدا وضعیتRemote Off  و  Remote On را به رله کمکی داده و از کنتاکت های آن میتوان در مدار لاجیک بهره جست)سر راه Shunt Trip یا همان Opening Coil قرار میدهیم،که هنگامی که فرمانRemote Off ما قطع شد تریپ داشته باشیم،یک کنتاکت بسته Remote Off هم سر راهC losing Coil قرار میدهیم که در مواقعی که بخواهیم مدار را بصورت دستی با شستی استارت ببندیم حتما"از حالت ریموت خارج شده باشیم.

◀️در لاجیک کوپلر برای بر قراری شرط این که کلید کوپلر بسته شود ،حتما"باید یکی از Incoming  هاوصل و دیگری قطع باشد،برای این کار میتوان دو مسیر موازی سر راه کوپلر قرار داد:مسیر اول شرط وصل Incoming A (کنتاکت باز کلید این ورودی را میتوان با کنتاکت باز حالت سرویس آن سری کرد) با شرط قطع Incoming B (کنتاکت بسته کلید این ورودی را میتوان با کنتاکت بسته حالت سرویس آن موازی کرد که برای اطمینان بیشتر از این که قطع بودن این ورودی بخاطر هیچ گونه خطایی نیست میتوان بعد از موازی کردن آن دو کنتاکت در ادامه،کنتاکت بسته ای را سری کرد که این کنتاکت هنگامی که از این ورودی Fault ای نداشته باشیم بسته است و اجازه برق دار شدن مسیر را میدهد)،است و مسیر دوم بلعکس شرط قطع  Incoming Aوشرط وصل  Incoming B.

◀️همانطور که میدانیم وصل کوپلر در صورت قطع یکی از Incoming  ها است،حال اگر همان یک Incoming  ای وصل است هم بی برق شود در نتیجه کوپلر هم باید  تریپ دهد و قطع شود،پس بر ای این کار باید شرط قطع بودن هر دو ورودی را با هم سری کرد و در مسیر Shunt Trip قرار داد.

◀️نکته : تمام شرط های سر راهClosing Coil  را که همگی باید بر قرار باشد تا کلید وصل شود را با هم سری میکنیم وتمام شرط های سر راه  Shunt Trip را که در صورت بودن هر یک باید مدار تریپ دهد را با هم موازی میکنیم.

شارژر  وسیله ای است که طبق اصول الکترونیک قدرت کار کرده و ولتاژ متناوب را به مستقیم تبدیل می نماید. جریان مستقیم همیشه در یک مسیر جاری می شود ( همیشه مثبت و یا همیشه منفی است ) ولی ممکن است میزان آن کاهش یا افزایش پیدا کند .

باتری ها و رگولاتورها ،ولتاژ مستقیم می دهند و این ولتاژ برای مدارهای الکترونیکی مناسب است . اکثر منابع تغذیه شامل یک تبدیل کننده ترانسفورماتوری هستند که جریان اصلی غیر مستقیم را به یک جریان غیر مستقیم کم و بی خطر تبدیل می کنند . سپس این جریان کم و بی خطر توسط مدارات یکسو کننده جریان از غیر مستقیم به مستقیم تبدیل می شود . البته این ولتاژ مستقیم یک ولتاژ متغییر می باشد و برای مدارهای الکترونیکی مناسب نیست و لذا برای صاف کردن سطح ولتاژ مستقیم از یک سری خازن و سلف استفاده می شود تا ولتاژ مستقیم برای مدارات الکترونیکی حساس قابل استفاده شود . امروزه شارژر ها با ریپلی بسیار پائین در ولتاژ خروجی و نویزی کمتر از 2 میلی ولت و سازگار با منحنی سافومتریک تولید میشود. شارژرها را بر اساس ظرفیت و توان و ولتاژ باطریها انتخاب و تهیه می نمایند
هنگام تهیه دقت باید شود در هنگام استفاده چه لوازم حفاظتی و اندازه گیری نیاز است و شرایط نگهداری و سرویس آن چگونه است . شارژرها امروزه به انواع لوازم اندازه گیری خودکار مجهزند و باطریها را همیشه در حالت شارژ کامل نگه میدارند . شارژرها عموما بطور ایستاده تهیه میشوند و تمام لوازم آن در همان قالب نصب میشود . لوازم قابل تنظیم قابل دسترس و لوازم عموما قدرت در پشت تجهیزات دیگر نصب میشوند . جای نصب تجهیزات بسیار مهم است مثلا برد کنترل باید جایی نصب باشد که گرمای تجهیزات در حین کار کمتر بروی آن اثر بگذارد . در شارژرها حالتهای مختلفی از شارژ باید در دسترس باشد تا در مواقع ضروری جهت بهینه سازی ولتاژ چه برای باطریها و چه برای مصرف کننده اقدام شود .
در همه شارژرها جدای از لوازم کنترلی و اندازه گیری متفاوت چند وسیله کلی وجود دارد که  کار تبدیل برق را انجام می دهد ، ترانس کاهنده ، دیودهای یکسو کننده و  فیلترها . در شارژرهای با توان بالاتر از ولتاژ سه فاز استفاده میشود .  مزیت ولتاژ سه فاز نسبت به تکفاز در شکل موج خروجی  آنست که پس از تبدیل، موجهای خیلی کوتاهتری دارند و به شکل موج ولتاژ مستقیم بیشتر شبیه است . البته در بعضی شارژرها ولتاژ 380( تک فاز 380 و نول 380 ) نیز استفاده میشود ( بیشتر در شارژرهای پستهای کمپکت ) خروجی های ترانس هنوز ولتاژ متناوب است و توسط دیودها تبدیل به ولتاژ مستقیم شده و با استفاده از سلف ها و خازنها  نویزهای آنرا محدود  و حذف می نماید .همانطور که در شکل موجها ، نشان داده شده با اضافه نمودن هر قطعه میتوان شکل موج خروجی را بهینه نمود.

💥اصول کار شارژر:

در بیشتر شارژرها امروزه اصول کار  تریستوری است . تریستورها وقتی فعالند که فرمانی از گیت خود دریافت کنند.   تریستور با گرفتن فرمان از برد کنترل ولتاژ را عبور می دهد و باید سرهای مثبت و منفی در آن ( همانند دیودهای معمولی ) رعایت گردد. تریستورها همانند دیود ها تنها نیم سیکل مثبت موج سینوسی ولتاژ متناوب را عبور میدهند. تریستورها سه سر دارند آند ، کاتد و گیت ، تریستورها با ولتاژ مستقیم کار می کنند ، در حقیقت تریستور یک کلید خودکار است که جریان را به نسبت مورد نیاز از خود عبور می دهـد. تریستورها که بوسیله پالس کنترل میشوند ، پالسها را از یک رگلاتور ( تنظیم کننده ) الکترونیکی در برد جهت تنظیم و تاخیر زمانی نقطه آتش تریستور بکار میرود دریافت می کند که در واقع لحظه اعمال پالس را کنترل می کند . رگلاتور مانند یک مقایسه کننده رفتار کرده به اینصورت که سیگنال ولتاژ ایجاد شده در خروجی را با یک ولتاژ مرجع داخلی مقایسه می نماید ، تفاوت ایجاد شده اعمال پالس ها را تسریع بخشیده و یا به تاخیر می اندازد و بدین ترتیب ولتاژ خروجی تنظیم میشود .شارژرها دوحالت شارژ دارند که در جلوتر بیان میشود تنها این مطلب قابل ذکر است که در مد شارژ دستی ، که با تغییر وضعیت یک سلکتور یا پوش باتن انجام میشود اعمال پالس ها را ما و با تغییر پتانسومتر مخصوص همین کار در برد کنترل انجام میدهیم و نقطه آتش را تنظیم میکنیم .ترانسهای شارژرها ممکن است دارای چند خروجی باشند که اغلب خروجی های دیگر جهت تغذیه برد کنترل و یا برد آلارمی و دیگر رله های اندازه گیری استفاده میشوند. سلف ها تنها سیم پیچه هایی هستند که باعث از بین رفتن نویز های خروجی پس از یکسو سازی دیودها و تریستورها می شود.
 درشارژرهای قدیمی نویز و ریپل خروجی هنگام استفاده از شارژر بصورت مجزا از باطری بسیار زیاد بوده که امروزه با استفاده از یک سری خازن  ( بطور موازی ) به همراه سلف( که بطور سری قرار میگیرد) ریـپل خروجی بسیار پائین و در حدود 1% میباشد و جهت تغذیه رله ها بطور جدای از باطریها میشود استفاده نمود .
در شارژرها بسته به نوع آنها ممکن است از پل تمام تریستوری و یا نیمه تریستوری استفاده گردد. کلاً در شارژر ها سه نوع دیود بکار میرود . دیودهای سد کننده ، دیودهای اتصال معکوس ( حفاظت در برابر اتصال معکوس باطریها ) و دیودهای دراپر ( جهت اعمال ولتاژ نامی به بار)

دیود های یکسوساز عموما" در مدارهای جریان متناوب بکار برده می شوند تا با کمک آنها بتوان جریان متناوب (AC) را به مستقیم (DC) تبدیل کرد. این عملیات یکسوسازی یا Rectification نامیده می شود. از مشهورترین این دیودها می توان به انواع دیودهای 1N400x و یا 1N540x اشاره کرد که دارای ولتاژ کاری بین 50 تا بیش از 1000 ولت هستند و می توانند جریان های بالا را یکسو کنند. این ولتاژ، ولتاژی است که دیود می تواند بدون شکسته شدن - سوختن - در جهت معکوس آنرا تحمل کند. دیودهای یکسوساز معمولآ از سیلیکون ساخته می شوند و ولتاژ بایاس مستقیم آنها حدود 0.7 ولت می باشد. شما می توانید با قرار دادن فقط یک دیود در مسیر جریان متناوب مانع از گذر سیکل منفی جریان در جهت مورد نظر در مدار باشید به شکل اول دقت کنید که چگونه قرار دادن یک دیود در جهت موافق، فقط به نیم سیکل های مثبت اجاز خروج به سمت بار را می دهد. به این روش یکسوسازی نیم موج یا Half Wave گفته میشود. بدیهی است برای بالابردن کیفیت موج خروجی و نزدیک کردن آن به یک ولتاژمستقیم باید در خروجی از خازن هایی با ظرفیت بالا استفاده کرد. این خازن در نیم سیکل مثبت شارژ می شود ودر نیم سیکل منفی در غیاب منبع تغذیه ، وظیفه تغذیه بار را برعهده خواهد داشت .ظرفیت خازنها بسته به نوع دستگاه و توان آن خواهد بود .خازنهای استفاده شده از نوع الکترولیتی هستند، پس باید مد نظر داشت که در صورت گرمای بیشتر از حد باعث نشتی در این نوع خازنها و اگر حرارت خیلی بالا رود باعث انفجار خازن و با توجه به وجود الکترولیت در آن باعث شعله ور شده الکترولیت نیز خواهد شد . ما برای آنکه بتوانیم از نیمه منفی موج ورودی که در نیمی از سیکل جریان امکان عبور به خروجی را ندارد، استفاده کنیم باید از مداری بعتوان پل دیود استفاده کنیم. پل متشکل از چهار دیود به یکدیگر متصل می باشد. جریان متناوب به قسمتی که دو جفت آند و کاتد به یکدیگرمتصل هستند صل می شود و خروجی از یک جف آند و یک جفت کاتد به یکدیگر متصل شده گرفته می شود. روش کار به اینصورت است که در سیکل مثبت مدار ( شکل مداری صفحه قبل ) دیودهای 1 و 2 عمل کرده و خروجی را تامین میکنند و در سیکل منفی مدار دیودهای 3 و 4 عمل می کند و باز خروجی را در همان وضعیت تامین می کند. خازن ها هم کارشان صاف نمودن ولتاژ مستقیم خروجی است . شکل موج های خروجی پس از خازن را در نمودارها گواه بر ضرورت نصب آنها در شارژر است .
در شارژرها وسایل حفاظتی مختلفی نصب میشود از جمله رله RFI جهت حذف فرکانس های رادیویی و جلو گیری از تداخل و برگشت آنها بروی شبکه ، سیستم خنک کننده که بیشتر در شارژرها با توان بالا استفاده می کردد و رله های کنترل فاز ورودی نیز نصب میشود که نوسان و توالی فازها را کنترل می نماید این رله ها در زمانی که ولتاژ بالا میرود برق را قطع میکنند و بسته به نوع تنظیم رله ، عمل می نماید واگر توالی فاز مشکل داشته باشد عملا خللی در جریان شارژ وجود نخواهد داشت اما رله آلارمی را ارسال مینماید . رله ولتاژ DC نیز ممکن است در شارژر تعبیه شود که کنترل ولتاژ مستقیم را بر عهده دارد  و در صورت کم و یا زیاد شدن بیش از حد ولتاژ آلارمی را ارسال می نماید . رله زمین نیز مورد استفاده در شارژرها ست و کار آن بررسی ولتاژ سر مثبت و منفی با زمین است و در صورتی که توازن بر قرار نباشد آلارمی را ارسال میکند . علاوه بر این رله ها در صورت بروز هر اشکال دیگری در شارژر و یا قطع کردن فیوزهای مربوط آلارم به صدا در آمده تا نسبت به رفع عیب آن اقدام شود . جهت فرستادن آلارم به راه دور نیز در شارژرها  ترمینالهایی جهت آن استفاده میشود.
سیستم حفاظت تابلو شارژر نیز حائز اهمیت است مثلا در اغلب شارژرها از درجه حفاظت IP 21  استفاده میشود و کلاس رطوبت آن بخصوص در منطقه با رطوبت بالا باید مورد نظرمی باشد در شارژر ها بیشتر از کلاس F  استفاده میشود. بنا به در خواست کار فرما جهت حفاظت دستگاه از برقزدگی نیز میتوان از برقگیر های مخصوص (  VDR ) در تابلوها استفاده نمود .
در شارژرها  دو نوع وضعیت برای شارژ وجود دارد . 1- در وضعیت اتومات 2- در وضعیت دستی
در هر دو وضعیت ، حالتهای مختلف شارژ وجود دارد و در حالت  خودکار با تشخیص وسایل اندازه گیری  حالت مناسب شارژ فعال می شود و در حالت دستی نیز حالت شارژ قابل تغییر است . در تغییر حالت شارژ به طور دستی باید توجه داشت ولتاژ و جریان بیش از حد بالا نرود تا برای دستگاههای مصرف کننده ضرر نداشته باشد.
حالت شارژ نگهداری :
 در این حالت از شارژ باطریها را با ولتاژی برابر با 2.20 با تلرانس 5% شارژ می کنند این حالت از شارژ جریان ضعیفی را به باطریها اعمال می کند و باعث ثابت ماندن ولتاژ در خروجی باطریها و جبران تلف داخلی ولتاژ باطری میشود .علی رغم تغییرات در جریان بار و یا تغذیه ورودی ولتاژ اعمالی ثابت می ماند .
حالت شارژ سریع :  
در این حالت شارژ بسته به ولتاژ باطری و یا زمان قطع برق اصلی شارژر و اندازه زمان شارژ در این حالت ، شارژر تا سپری شدن زمان تنظیمی ، باطریها را با ولتاژی بین 2.20 تا 2.40 تغذیه میکند، بدیهی است در این زمان ، جریان شارژر هم بیشتر از حالت شارژ شناور یا نگهداری خواهد بود.
حالت شارژ اولیه :  
در این حالت از شارژ نباید بار به شارژر متصل باشد و تنها باطری به شارژر متصل است و بنا به دستورالعمل باطریها نسبت به شارژ آنها اقدام می کنیم. در این حالت ولتاژ باطریها در مراحل شارژ تا ولتاژ 2.50 تا 2.70 نیز ممکن است برسد . در این زمان رله های DC از مدار خارج خواهند شد . در این شارژ باید اقدامات ایمنی در باطریها را بخاطر تولید حجم زیادی از گازهای اکسیژن و هیدروژن در دستور کار داشت .هنگام نصب شارژر حتما باید سیم ارت آن را وصل نمود و شارژر تراز نصب گردد . شارژر باید در جایی که نصب میشود به سهولت در دسترس و نشانگرهای آن قابل دید باشد . در هنگام نصب لازم است کلیه رله ها تست و ترمینال ها بازدید گردند و کلیه اتصالات چک شوند و کارت سرویس و نقشه مدارات شارژر درون آن قرار گیرند.رعایت فاصله شارژر از دستگاههای دیگر و دیوار لازم است تا به سهولت هوا جریان داشته وخللی درتبادل حرارتی وجود نداشته باشد.
 یکی از خصوصیات شارژرها این است که در زمانی که جریان پائین و زیر حد جریان نامی دستگاه است ، دستگاه شارژر بصورت منبع ولتاژ کار می کند و هنگامی که میزان جریان بالا برود ( حتی تا حد نامی ) دستگاه بصورت منبع جریان عمل می کند . در این حالت چراغ مربوط به جریان محدود در شارژر روشن شده و جریان ثابت ولی ولتاژ با کمی افت به مجموعه باطریها و بار که با هم تشکیل سیستم قدرت DC  را می دهند اعمال میشودو با بالا آمدن ولتاژ در باطریها ، جریان کم میشود و در این حالت چراغ مربوط به جریان محدود خاموش خواهد شد و دستگاه تبدیل به منبع ولتاژ میشود.
اتصال دو دستگاه شارژر به یک بانک باطری در صورتی که بصورت موازی بسته شوند هیچ اشکالی ندارد و بهتر است محل اتصال بروی شینه های مسی  در یک تابلوی جداگانه بسته شود و مزیت آن اینست که جریان بیشتری را می توان از آن گرفت و حتی اگر یک شارژر هم به باطری متصل باشد و جریان از حد جریان نامی شارژر هم بالا تر برود ، باطریها به عنوان منبع پشتیبان به کمک شارژر می آید و تغذیه مصرف کننده را بر عهده می گیرند .

کابلهای وارده به شارژر باید سطح مقطع مناسبی داشته باشند وطبق ظرفیت انتخاب شوند و همچنین کابلهای خروجی نیز باید مناسب انتخاب گردند. در داخل شارژر نیز وایرها و کابلهای هر قسمت باید در داخل داکت و یا روکش مناسب را دارا باشند و از کابلشوهای پرسی با روکش عایق استفاده گردد. شارژرها ورودی برق متناوب تک یا سه فاز دارند و ترمینالهای خروجی آن جهت بار و باطری نیز تعبیه می شود و تفاوت این دو ترمینال خروجی در این است که در زمانهای مختلف ممکن است ولتاژ ترمینال باطری متفاوت باشد ( بسته به نوع شارژ ) اما ولتاژ ترمینال بار همیشه در حد نرمال و نامی شارژر باقی می ماند ، این ولتاژ ثابت را دیود های دراپر تامین می نمایند بدین صورت که در زمان شارژ های مختلف و ولتاژهای بیشتر از نامی شارژر در مدار هستند و هنگامی که ولتاژ در حال کاهش باشد ( مثلا در زمان قطع شارژر ) این دیودها از مدار خارج ( بای پس ) میشوند .ترمینال های خروجی دیگری نیز ممکن است تعبیه شود مثلا برای ارسال آلارم و یا ترمینالی جهت پارالل کردن دو شارژر )ترجیحا هم تیپ و هم توان (.
فیوزهای حفاظت دیود ها از نوع بسیار سریع انتخاب میشوند و هنگام تعویض آن باید دقیقا رعایت گردد. آمپرمترهای شارژر عموما با شنت موازی هستند و در شارژرها آمپر بار و جریان کل خروجی شارژر  قابل اندازه گیری است. ولت متر در شارژرها نیز قادر به قرائت ولتاژهای بار و باطری هستند .( در نمونه های جدید شارژرها ).
معمولا برد های کنترل ترانس تغذیه جداگانه ای با ولتاژهای مختلف دارند که دانستن این ولتاژها در سر ترمینالهای برد ها میتواند عیب یابی احتمالی را سرعت بخشند و یا فیوزهای شیشه ای روی بردها باید مورد توجه باشند.
در بعضی مواقع احتیاج است به همراه شارژر، UPS و یا اینورتر نیز تواما در یک دستگاه ( تابلو) قرار داده شوند تا از باطریها جهت برقراری ولتاژ AC در مواقع ضروری استفاده گردد که در این حالت هم، شارژر همان وظیفه قبلی را به درستی باید انجام دهد .

💠 آلارم  و تریپ های ترانس

⭕️E/F PROT TRIP   

💥هرگاه ترانس دچار اشکال شود و اتصال زمین گردد وفرمان قطع به بریکر داده شود این آلارم ظاهر میگردد.
اتصال زمین یا اتصال بدنه در ترانسفورماتورهای روغنی ,ابتدا در اثر تخلیه الکتریکی وسرانجام در اثر جرقه وقوس الکتریکی بوجود می آید . جرقه وتخلیه الکتریکی , اولاباعث تجزیه روغن میشود و در ثانی تولید گاز در داخل روغن میکند .
از نظر الکتریکی اتصال زمین ترانسفورماتور مثل هر اتصال زمین دیگری سبب تغییر پیدا کردن ولتاز فازها و در نتیجه جابجا شدن نقطه صفر ستاره در سیستم سه فازه میشود و شدت آن اولا بستگی به ولتاز سیم پیچی که اتصال زمین پیدا کرده است و در ثانی بستگی به محل اتصالی شده دارد.
برای تشخیص اتصال زمین ترانسفورماتور و حفاظت آن در مقابل خطاهائی که اتصال زمین بوجود می آورد سه روش  موجود است که عبارتند از :
الف – مراقبت روغن توسط رله بوخلتس
ب – رله دیفرانسیل
ج – سنجش جریان زمین
عوامل وخطاهائی که از خارج ترانسفورماتور را تهدید میکند عبارتست از:
      1-اتصالی در شبکه( بخصوص اتصال شین)
      2-اضافه بار
      3-ازدیاد ولتاز در اثر موج سیار

⭕️OVER FLUX PROT

💥اين رله OVER FLUX (رله افزايش شار مغناطيسي) بر اثر افزايش بيش از حد شار مغناطيسي ترانسفورماتور ناشي از تغير نسبت  ولتاژ به فركانس عمل ميكند
 
⭕️ZERO VOLTAG
💥اين رله در مواقعي كه ولتاژترانسفورماتور صفر شود بريكرهاي دو طرف ترانسفورماتور راباز ميكند.


⭕️R.E.F PROT

💥رله REF(رله اتصال زمين محدودشده) حفاظت در برابر اتصالي در داخل ترانسفورماتور(نظير اتصال فاز به فاز- اتصال حلقه ويا اتصال بين سيم پيچهاي اوليه وثانويه) ونوع عملكرد رله مثل رله ديفرانسيل بوده وبر مبناي تفاضل جريانهاي طرفين عمل ميكند وبراي اتصالهاي خارج از زون رله عكس العمل نشان نميدهد.


⭕️SC PROT

💥اين رله حفاظت سيم پيچ تا محدوده CTدر يك طرف ترانسفورماتوررا به عهده دارد وهرگاه جريان از حد تنظيمي در همان طرف بيشتر شود اين رله عمل ميكند.

⭕️WINDING TEMP

💥در ترانسفورماتور يك نشان دهنده و كنترل كننده دماي سيم پيچ تعبيه شده است كه دو هدف اساسي زيررا برآورده ميكند.
 1. خاموش وروشن كردن دو گروه فنها در هنگام پائين آمدن وبالا رفتن دماي ترانسفورماتور.
 2.توليد سيگنال آلارم وتريپ در هنگام اضافه بار ترانسفورماتور وياايجاد اشكال درعملكرد تجهيزات خنك كننده كه موجب تحمل حرارت زياد ميگردد.

⭕️BUCHHOLZ STAGE 1 ALARM

💥آلارم مربوط به رله بوخهلتس ترانس زمین (محله اول) عمل کرده است .
بر اثر تخليه جزئي ناشي از ضعف عايقي,  گاز به تدريج توليد گرديده دراين حالت گازها در حركت خود به سمت كنسرواتور در محفظه بالاي بوخهلتس جمع شده اند وفشار گاز داخل رله از حالت نرمال خارج شده وباعث ايجاد سيگنال آلارم گرديده است.

⭕️OIL TEMP STAGE 1 ALARM

💥اين آلارم نشانه بالارفتن درجه حرارت روغن ترانس زمین (مرحله اول) است ولي در حد تريپ ترانسفورماتورنيست.
1.بارترانسفورماتوربا هماهنگی دیسپاچینگ كاهش يابد.
2.سيستم خنك كننده ترانسفورماتور(فنها)بررسي شودچنانچه فنها در مدارنمی باشدآنها را درمدارقراردهید در صورت خرابی فنها علت بررسی و گزارش شود.
3. شير هاي متصل به رادياتور بررسي شود بازباشند.
4.درجه حرارت سيم پيچ و رله هاي مرتبط آن بررسي شود.

⭕️OIL LEVEL ABNORMAL

💥سطح روغن كنسرواتورترانسفورماتورزمين افزایش یا کاهش یافته است و یا به هر دلیلی از حالت نرمال خارج شده است سطح روغن را از روی عقربه نشان دهنده سطح روغن داخل کنسرواتور بازدید نمائید و چنانچه کمبود روغن مشاهده شد جهت رفع كمبود روغن اقدام شود.

⭕️RELIEF VENT ALARM

💥آلارم مربوط به سوپاپ اطمینان روغن ترانس زمین عمل کرده است وبه علت  اهمیت عملکرد این رله, ترانسفور ماتوربررسی و چک شود همچنین به دیسپاچینگ گزارش شود در صورت صلاحدید متخصصین مربوطه ترانسفورماتور باید از مدار خارج شود و ودرصورت کاذب نبودن این  آلارم مراحل زیر انجام گیرد.
1. تست باز بودن شیر خروجي روغن به طرف كنسرواتور
2. جهت آناليز وانجام آزمايش هاي فيزيكي وشيميايي نمونه گيري ازروغن ترانسفورماتور انجام گيرد.
3. آزمايش مقاومت عايقي ومقاومت سيم پيچ توسط متخصص انجام گیرد.
4.در صورت کاذب بودن آلارم علت ظاهر شدن آن توسط کارشناسان مربوطه  بررسی و گزارش شود .

⭕️WINDING TEMP STAGE 1 ALARM

💥اين آلارم نشانه بالارفتن درجه حرارت سيم پيچ ترانس دراثر ازدیاد حرارت می باشد ولي در حد تريپ ترانس نيست.
1.با هماهنگی دیسپاچینگ بارترانسفورماتوركاهش يابد.
2.سيستم خنك كننده ترانسفورماتور(فنها)بررسي شودچنانچه فنها درمدارنیست آنهارا درمدارقراردهید , در صورت خرابی فنها علت آن بررسی و گزارش شود

⭕️OVER FLUX PROT ALARM

💥اين آلارم نشانه آنست كه شار مغناطيسي هسته ترانسفورماتور به خاطر تغييرنسبت ولتاژ به فركانسV/F زيادتر از حد مجازشده است ولي در حد تريپ نيست پس ازبهبود وضعيت آلارم ريست ميشود.
تغییرات ولتاژ را با قرار دادن تپ چنجرروی حالت دستی وبا کم وزیاد نمودن تپ اصلاح نمائید .
در صورت نوسانات فرکانس آنرا به دیسپاچینگ گزارش نمائید

⭕️OIL LEVEL ABNORMAL

💥سطح روغن كنسرواتورترانسفورماتورافزایش یاکاهش یافته است ویا به هردلیلی ازحالت نرمال خارج شده است سطح روغن را ازروی عقربه نشان دهنده سطح روغن داخل کنسرواتوربازدید نمائید وچنانچه کمبود روغن مشاهده شد جهت رفع کمبود روغن اقدام شود .

⭕️RELIEF VENT ALARM

💥آلارم مربوط به سوپاپ اطمینان روغن ترانس عمل کرده است وبه علت  اهمیت عملکرد این رله, ترانسفور ماتوربررسی و چک شود همچنین به دیسپاچینگ گزارش شود در صورت صلاحدید متخصصین مربوطه ترانسفورماتور باید از مدار خارج شود و ودرصورت کاذب نبودن این  آلارم مراحل زیر انجام گیرد.
1. تست باز بودن شیر خروجي روغن به طرف كنسرواتور
2. جهت آناليز وانجام آزمايش هاي فيزيكي وشيميايي نمونه گيري ازروغن ترانسفورماتور انجام گيرد.
3. آزمايش مقاومت عايقي ومقاومت سيم پيچ توسط متخصص انجام گیرد.
4.در صورت کاذب بودن آلارم علت ظاهر شدن آن توسط کارشناسان مربوطه  بررسی و گزارش شود .

⭕️OIL TEMP STAGE 1 ALARM

💥اين آلارم نشانه بالارفتن درجه حرارت روغن است ولي در حد تريپ ترانسفورماتورنيست.
1.بارترانسفوربا هماهنگی دیسپاچینگ كاهش يابد.
2.سيستم خنك كننده ترانسفورماتور(فنها)بررسي شودچنانچه فنهادر مدارنمی باشدآنها را درمدارقراردهید در صورت خرابی فنها علت بررسی و گزارش شود.
3. شير هاي متصل به رادياتور بررسي شوند بازباشند.
4.درجه حرارت سيم پيچ و رله هاي مرتبط آن بررسي شود

⭕️OLTC SUPPLY FAIL

💥آلارم مربوط به تغذیه موتور تپ چنجرفعال شده است .
هنگامی که در تغذیه تپ چنجر خطایی به وجود آید یا به طور کلی در مدار تغذیه موتور تپ چنجر(که سه فاز است)ترانس اشکال پیدا شود این آلارم ظاهر میشود .
1.فيوز سه فاز 380V ACمربوط به تغذيه موتور تپ چنجر در تابلوتپ چنجرچك شود وصل باشد.
2. فيوز سه فاز 380V ACمربوط به تغذيه موتور تپ چنجر در مارشلينگ T5چك شود وصل باشد.
3.در صورت عملكرد رله آندر ولتاژتغذيه موتوردر تابلو تپ چنجر
 ولتا‍ژاصلاح گردد
⭕️OLTC INCOMPLET

💥تپ چنجر به طور ناقص عملكرده است واین آلارم بسیار مهم است .
با مشاهده این آلارم باید سریعا عملکرد تپ چنجر را به وسیله دسته مخصوص خود به صورت دستی کامل نمود

استفاده متفاوت از کابل خودنگهدار

برق گرفتگی سارق شبکه برق 20 کیلو ولتی. 

نصب و راه اندازی ترانسفورماتور در دهه 30 میلادی

نصب و راه اندازی ترانسفورماتور در دهه 30 میلادی

نصب و راه اندازی ترانسفورماتور در دهه 1930 میلادی/با توجه به قد دو نفری که در زیر ترانس ایستاده اند می شود تخمین زد ارتفاع ترانسفورماتور از بوشینگ تا زمین بیش از 9 متر است.

دوره_آموزشی مقره شویی اهواز  مربی آموزش مهندس یوسفیان زاده از یزد-۲۳ شهریور ۹۶

دوره_آموزشی مقره شویی اهواز  مربی آموزش مهندس یوسفیان زاده از یزد-۲۳ شهریور ۹۶

مصدومیت اپراتور استخر دراثر برخورد میله پاکسازی استخر با شبکه ۲۰kv
گلپایگان اصفهان

نصب علایم هشدار-نصب دمپر روی سیم فیبر نوری- روی سیم با شیب زیاد با کمترین امکانات

نصب علایم هشدار-نصب دمپر روی سیم فیبر نوری- روی سیم با شیب زیاد با کمترین امکانات

افتادن چتر باز بر روي خط ١٣٣ راكد بالاي اتوبان همت جاده ورديج جمعه مورخ ١٧ شهريور٩٦

ازاد کردن طناب چتر توسط چترباز قبل از اغاز عملیات نجات و سقوط در دره با اسیب دیدگی شدید

نصب داربست بنر محرم در حریم شبکه بیست کیلو ولت
تهران خیابان سبلان شمالی ،نبش کوچه سادگی

سرقت  سیم خط 20 kv منجر به فوت سارق شد
توابع قزوین بخش ابگرم

پیمانکاران و ناظرین محترم حتما دستورالعمل بازنگری شده الزامات جابجایی و حمل و نصب پایه را مطالعه نمایند
تصاویری از این دستورالعمل در وبلاگ قرار داده شد و فایل آن در ذیل مطالب مجددا به لحاظ اهمیت جهت دانلود و چاپ قرار داده شده است.
به نظر میرسد این دستورالعمل با در نظر گرفتن بحران طوفان شهریور ۹۵ مازندران و بحران برف و کولاک سال گذشته گیلان و مازندران ویرایش شده است

دستورالعمل انبارش (دپو ) پایه ها

دستورالعمل جابجایی پایه های بتنی

دستوراالعمل حمل پایه های بتنی

دستورالعمل نصب پایه های بتنی برگ اول

دستورالعمل نصب پایه های بتنی برگ دوم/به نحوه بتنی ریزی دقت نمایید

دستورالعمل نصب پایه های بتنی

گواهی سلامت پایه های بتنی مسلح چهارگوش

 دریافت فایل دستورالعمل الزامات انبارش، جابجایی، حمل و نصب پایه های بتنی چهارگوش توانیر

 

       تپ چنجر (tap chenger):

⭕️در بارهاي مختلف افت ولتاژ در ترانسفورماتورها و خطوط نيز تغيير مي كند و سبب تغيير ولتاژ شبكه مي شود . كنترل ولتاژ شبكه هاي توزيع و انتقال عمدتاً توسط تب چنجر ايجاد مي شود . اساس كار تب چنجر بر تغيير نسبت تبديل ترانس استوار است . بدين ترتيب كه با انشعاباتي كه در سيم پيچ فشار قوي تعبيه مي گردد تعداد دور سيم پيچ را تغيير داده و سبب تغيير ولتاژ خروجي ترانس مي گردد
تپ چنجرها بطور گسترده اي براي كنترل ولتاژ شبكه در سطوح مختلف ولتاژي بكار گرفته مي شوند . معمولاً كنترل ولتاژ در محدودة %15 +_ مقدور است . ولتاژ هر پله تب چنجر عموماً بين 1 تا 5/2 درصد تغيير مي كند انتخاب مقدار كم براي پله ها سبب افزايش تعداد تپ ها مي گردد و انتخاب مقدار بالا براي هر پله باعث عدم امكان تنظيم دقيق ولتاژ مورد نظر مي گردد .

 

⚡️محل تپ چنجر :

⭕️در داخل تانك اصلي ، قسمتي را براي بخش اصلي تب چنجر ( دايورترسوئيچ ) در نظر گرفته اند اين قسمت كاملاً آب بندي شده است داخل آن نيز با روغن ترانس پر شده است . اين روغن كاملاً از روغن تانك اصلي جداست و باهم مخلوط نمي شود . تپ چنجر را در سمت فشار قوي نصب كرده اند كه داراي مزيت هاي زيرمي باشند :
الف) در طرف فشار قوي جريان كمتر است لذا براي تپ چنجرهايي كه زير بار عمل مي كنند حذف جرقه ساده تر است .
ب) چون تعداد دور سيم پيچها ي فشار قوي بيشتر است ، لذا امكان تغييرات يكنواخت تروپه هاي كوچكتر به راحتي ميسر است . در اتصال ستاره انشعابات تب چنجر را در سمت نقطه صفر قرار مي دهند تا عايق كاري آن نسبت به زمين ساده تر باشد .

⚡️بهره برداري از ترانسفورماتورهاي با تنظيم كننده ولتاژ زير بار :

⭕️اكثر ترانسفورماتورها داراي دستگاهي بنام تب چنجر بوده كه كار آنها عملاً در مدار گذاشتن و خارج كردن تعدادي از حلقه هاي سيم پيچي ترانسفورماتور به منظور تغيير دادن در نسبت تبديل ترانس مي باشد . عموماً اين دستگاه در قسمت فشار قوي قرار مي گيرد .
تب چنجر ترانسفورماتورها عموماً بر 2 نوع مي باشند :

-  تپ چنجرOn load tap changer : ترانسفورماتورهايي كه تب آنها زماني كه تپ ترانسفورماتور زيربار است ، قابل تغيير مي باشد.
- تپ چنجرOff load tap changer : ترانسفورماتورهايي كه تب آنها فقط زماني كه در مدار نباشند ، قابل تغيير مي باشند .
اين تغيير تپ در محل روي بدنة ترانس صورت مي گيرد . به اين ترتيب با توجه به تعداد تپ و اينكه هر تپ چه مقدار تغيير ولتاژ بوجود مي آورد و نياز به چه مقدار تغيير در ولتاژ مي باشد ، تب آنها را بر حسب نياز سيستم تغيير مي دهيم . مكانيزم عمل تپ به طور كلي به اين صورت است كه اهرمي قادر است در جهت گردش عقربه هاي ساعت تعداد حلقه هاي سيم پيچ را كم و در خلاف آن زياد نمايد .
ترانسفورماتورهايي كه مجهز به سيستم اتوماتيك ولتاژ
( Avr = Automatic voltage regulation)
مي باشند به طريق زير تغيير تب صورت مي گيرد :

الف) اتوماتيك
ب) دستي و الكتريكي از اطاق فرمان
ج) دستي الكتريكي از محل د) دستي مكانيكي توسط اهرم مخصوص
هر تغيير Tab در اوليه ترانس قدرت به اندازه kv5 در ولتاژ ورودي ترانس تغيير ايجاد مي كند .

می دانیم که با تغییر تعداد دور سیم پیچ در ترانسفورماتورها می توان ولتاژ خروجی را تنظیم نمود. و این کار را در ترانسفورماتورها ، تپ چنجرها به عهده دارند.

 

معمولاً تپ چنجرها بروی سیم پیچی که ار نظر اقتصادی و فنی مقرون به صرفه باشد قرار می گیرد.بیشتر بروی اتصال ستاره و یا سمت فشار قوی.اصولاً تپ چنجر ها به سه طریق زیر مورد استفاده قرار می گیرند:

تپ چنجرهای سه فاز که بروی سیم پیچ های با اتصال ستاره قرار می گیرند.

تپ چنجر های سه فاز که بروی سیم پیچ های با اتصال مثلث قرار می گیرند. در این حالت عایق بندی کامل بین فازها مورد نیاز است و به سه دستگاه تپ چنجر احتیاج داریم که با یک مکانیزم حرکتی مشترک کار کنند.

تپ چنجر های تک فاز که بروی ترانسفورماتور های تک فاز یا سه فاز مورد استفاده قرار می گیرند.

تپ چنجرها بر حسب نوع کار به دو دسته قابل تغییر زیر بار ( On Load  ) و غیر قابل تغییر در زیر بار        (Off Load ) تقسیم میشوند.

تپ چنجر های غیر قابل تغییر زیر بار دارای ساختمان ساده ای بوده و جهت تغییر آن حتماً باید ترانس قدرت را از مدار خارج نمود . تغییرات این نوع تپ چنجر ها معمولاً با توجه به نیاز و متناسب با نوسانات بار در فصول مختلف سال انجام می گیرد.

انواع تپ چنجر

1) تپ چنجر بدون بار (off load)

2) تپ چنجر تحت بار (on load)

در اینجا تپ جنجر on load را مورد بررسی قرار میدهیم .

انواع تپ چنجر on load عبارتند از:

الف- تپ چنجر از نوع سلكتور سوئیچ (selector switch) كه در آن دایورتر و تپ سلكتور بصورت كمپاكت در داخل مخزن تپ چنجر قرار دارند . این نوع تپ چنجر برای ولتاژهای تا 145 كیلوولت بصورت اتصال ستاره یا مثلث و جریان 700 آمپر طراحی و مورد استفاده قرارمیگیرند . در ایران این نوع تپ چنجرها برای ترانسفورماتورهای با ولتاژ سمت فشار قوی 63 كیلوولت و در تحت شرایطی در 132 كیلوولت مورد استفاده میباشند .


ب- تپ چنجر از نوع تپ سلكتور- دایورتر (tapselector – diverter) كه در این نوع دایورتر سوئیچ مستقلاً” در داخل مخزن روغن جداگانه ای كه از روغن ترانسفورماتور كاملاً” مجزا است قرار دارد . در این نوع تپ چنجر سلكتور از دایورتر كاملا” جدا و در داخل روغن ترانسفورماتور میباشد . این نوع تپ چنجرها برای ولتاژهای تا 420 كیلوولت و جریانهای تا 4500 آمپر مورد استفاده قرار میگیرد .

نحوه عملكرد تپ چنجر :

برای عملكرد تپ چنجر و تغییر وضعیت تپ ها و به دنبال آن تغییر نسبت تبدیل ترانسفورماتور و افزایش و یا كاهش ولتاژ شبكه ابتدا فرمان لازم بصورت محلی یا از راه دور بنا به تشخیص رگلاتور ولتاژ (AVR) و یا تصمیم اپراتور به موتور درایو داده میشود . این فرمان از طریق محورهای عمودی و افقی و جعبه دنده های مربوطه به تپ سلكتور ( یا سلكتور سوئیچ ) منتقل میگردد . پس از انتخاب تپ مورد نظر توسط تپ سلكتور كه در شرایط بدون بار انجام میشود دایورتر سوئیچ نسبت به انتقال جریان از یك تپ به تپ بعدی عمل مینماید . زمان كل عملكرد تپ چنجر معمولاً” از 3 الی 5/5 ثانیه میباشد كه از این زمان فقط در حدود 40 تا 180 میلی ثانیه آن كه بستگی به نوع تپ چنجر و كارخانه سازنده آن دارد صرف تغییر از یك تپ به تپ بعدی خواهد شد . عملكرد دایورتر سوئیچ توسط فنرهای شارژ شده و به كمك مقاومتهای گذرا و با سرعت بسیار زیاد انجام میپذیرد . باید اضافه نمود كه سرعت عملكرد تپ چنجر در تغییر تپ كاملاً” مستقل از سرعت موتور درایو میباشد و بستگی به سرعت تخلیه انرژی ذخیره شده در فنر دارد . موتور درایو بطور خودكار پس از اتمام تغییر تپ متوقف میگردد كه به این نوع كار عملكرد پله – پله ای میگویند . چنانچه در ضمن عملكرد تپ چنجر برق موتور درایو قطع گردد سیستم متوقف شده و بلافاصله پس از وصل مجدد برق موتور درایو عملكرد خود را تا پایان تغییر تپ ادامه خواهد داد . در حقیقت فرمان تپ چنجر غیر قابل برگشت بوده و حتماً” توقف پس از هر عملكرد وجود خواهد داشت .

نیروی محركه تپ چنجر ( موتور درایو )

عملكرد تپ چنرها توسط فرمانی كه به موتور درایو داده میشود ( از طریق رگولاتور ولتاژ و یا فرمان دستی توسط اپراتور) انجام میپذیرد . گردش موتور محرك موتور درایو باعث چرخش محورهای عمودی و افقی و نهایتاً” گردش درایو شفت و انتقال حركت به تپ سلكتور و دایورتر سوئیچ میگردد .

موتور درایو شامل موتور محرك – چرخ دنده ها – رله های فرمان و كنترل و سایر متعلقات مربوطه بوده و در روی بدنه ترانسفورماتور نصب میگردد و فرمان آن بصورت پله – پله ای و غیر قابل برگشت میباشد و هر عملكرد موتور درایو مستلزم صدور فرمان از طریق رگولاتور ولتاژ و یا فرمان دستی توسط اپراتور خواهد بود .

كلیه موتور درایوها دارای سیستمهای حفاظتی از جمله جریان زیاد و جلوگیری از over run شدن تپ چنجر و ممانعت از فرمان اتوماتیك در حالیكه در حالت عملكرد دستی است میباشد .

حفاظتهای تپ چنجر و چگونگی تنظیم آنها

معمولاً” هر گونه اتصالی در دایورتر سوئیچ انرژی الكتریكی را بصورت بروز جرقه به حرارت تبدیل مینماید كه این حرارت باعث سوختن روغن و ایجاد انفجار در مخزن روغن تپ چنجر میگردد . میزان انرژی آزاد شده بستگی به عوامل مختلف از جمله قدرت اسمی ترانسفورماتور – جریان اسمی دایورتر سوئیچ- سطح اتصال كوتاه در شبكه و غیره دارد . حفاظتهای تپ چنجر طوری طراحی میشود كه به انرژی آزاد شده در اثر اتصالیها از مقادیر كم تا مقادیر زیاد پاسخ دهد . این حفاظتها باید به نحوی باشد كه برای هر اتصالی در داخل دایورتر سوئیچ ترانسفورماتور را توسط دیژنكتورها از شبكه جدا نمایند تا از بروز هر گونه حادثه ای برای ترانسفورماتور جلوگیری گردد .

ترانسفورماتور نباید قبل از بازرسی تپ چنجر و اطلاع از دلیل عملكرد رله مجدداً” در مدار قرار گیرد .

💠 دستگاهی است برای تغییر اتصالات سر های خروجی سیم پیچ در حالتی ترانسفورماتور تحت تانسیون و زیر بار باشد که شامل قطعات و اصطلا حات زیر می باشد:
1. تپ سلکتور
کلیدی که طراحی شده است جهت عبور دادن جریان وانتخاب سر های خروجی سیم پیچ ولی امکان اتصال و یا قطع کردن جریان را ندارد

2.دایورتر سوئیچ
کلیدی که مرتب به تپ سلکتور میباشد و عمل کلید زنی وقطع و وصل جریان توسط ان انجام میگیرد عمل اتصال سر خروجی که قبلا توسط تپ سلکتور نتخاب شده است را انجام می دهد
3.change over selector
کلیدی است که به صورت سری با تپ سلکور متصل می گردد و توسط ان سیم پیچ  coarseوارد مدار یا از مدار خارج میگردد ویا سیم پیچfine  معکوس می گردد و طی حرکت تپ سلکتور از تپ 1 تا اخر فقط یک بار عملکرد دارد.
4. .امپدانس انتقال وضعیتtransition impedance
یک مقا ومت و یا اندوکتانسی است که به طور پل عبوری از یک تپ به تپ دیگر می باشد و در زمانی کوتاه(msec) یک قسمت از سیم پیچ تپ چنجر (یک پله)از مسیر یک امپدانس کوتاه می گردد وباعث محدود شدن جریان اتصال کوتاه می شود .
5. مکانیزم محرکه driving mechanism
مکانیزمی است شامل چرخ دنده های مخصوص و عادی که چرخش محور را به کنتاکت های متحرک تپ سلکتور و دایور تر سوئیچ منتقل می نماید .
6.کنتاکت هاse of contact
یک جفت کنتاکت ثابت و متحرک نصب شده روی دایور تر سوئیچ، سلکتور سوئیچ و change over switch که به صورت ای زیر تعریف می گردد
1-6:کنتاکت های اصلیmain contact
یک سری کنتاکت های ثابت و متحرک میباشد ه امکان قطع و وصل جریان را نداشته ولی بعد از اتمام عملیات وصل حامل اصلی جریان این کنتاکت ها می باشد.
2-6:کنتاکت های اصلی قطع و وصلmain switching contacts
یک سری کنتاکت ثابت و متحرک است که فاقد امپدانس عبوری متصل بوده و وظیفه قطع و وصل جریان را از طریق کنتاکت های عبوری به عهدهدارد و اتصال دائم به صورت پارالل یا کنتاکت های اصلی در عبور دادن جریان شرکت دارد.

3-6:کنتاکت های عبوری
یک سری کنتاکت ثابت و متحرک است که به صورت سری به امپدانس عبوری متصل بوده و عمل قطع و وصل جریان از طریق این کنتاکت ها و امپدانس انجام میگیرد و بعد از عمل انتقال از یک تپ به تپ دیگر از مدار خارج میگردد.(در مدار هایی که امپدانس عبوری اندوکتانسی است این کنتاکتها به صورت پارالل با کنتاکت اصلی در کدار باقی میماند).
7.جریان گردشیcirculation current
در حالت گذر از یک تپ به تپ دیگر دو سر یک پله از سیم پیچ تپ چجر از طریق کنتاکت هاو امپدانس عبوری اتصال کوتاه میگردند و طبعا یک جریان از انها میگذرد که جریان گردشی نامیده می شود.
8.جریان کلید زنیswitched current
جریانی که در موقع قطع شدن از یک تپ از طریق کنتاکت های اصلی و عبوری دایور تر سوئیچ عبور مینماید.
9.ولتاژ استحصالیrecovery voltage
ولتاژی است که بعد از قطع شن جریان در دو سر کنتاکتها ثابت و متحرک اصلی و عبوری دایورتر سوئیچ به دلیل خاصیت سلفی سیم پیچ ظاهر می گردد تعریف بهتر افت ولتاژی که دو سر مقاومت عبوری در حالت انتقال دایورترسوئیچ توسط جریان به وجود امده ایجاد میگردد .
10.تعویض تپ tap-changer operation
مراحل کامل اعمالی که جهت حرکت از یک تپ به تپ دیگر سیم پیچ انجام می پذیرد و یا به وقوع می پیوندد شامل باز و بسته شدن کنتاکت ها و بر قراری یا قطع جریان .
11.سیکل عمل cycle of operation
حرکت سیستم تپ چنجر از پایین ترین وضعیت به بالا ترین وضعیت و برگشت به پایین ترین وضعیت را یک سیکل عمل تپ چنجر گویند.
12.سطح ایزولایسیون insulation level
مقدار عایق لام بین قطعات فعال و زمین و یا قطعات فعال ین دو فاز که تحمل لازم را در برابر ولتاژ ازمایش با فرکنس قدرت و یا ایمپالس را دارا باشد
13.جریان نامی (If)rated through – current
مقدار جریانی که از طریق تپ چنجر به مدارات بیرونی جریان مییابدو قطعات تپ چنجر بایستی برای این جریان دائم طراحی و ساخته شوند.
14.جریان نامی ماکزیمم (IUM)
مقدار جریانی است که با توجه به شرایط ازمایش تپ چنجر و جهش های حرارتی کنتاکت ها تعریف می گردد .
15.ولتاژ پله نامی Rated step voltage
برای هر اندازه جریان نامی (if)بالا ترین ولتاژ مجاز که بین دو سر سیم پیچ یک تپ (دو پله متوالی تپ چنجر) لازم است تا عملیات کلید زنی در محدوده مجاز انجام گیرد را ولتاژ پله نامی گویند (اگر مقدار در ارتباط با جریان نامی ifتعریف گردد ولتاژ نسبی نامی خوانده می گردد)

16.ولتاژ ماکزیمم پله maximum reared step voltage (aim)
 بالاترین مقدار ولتاژی که تپ چنجر بر اساس ان طراحی شده است به این عنوان نامیده می شود.
17.فرکانس نامی
فرکانسی است که تپ چنجر بر اساس ان طراحی و ساخته گردیده است .
1-18:تعداد موقعیت پله های اصلی تپ چنجر  number of inherent tapping position تعدا پله هایی است که مورد استفاده که در تپچنجر در یک نیم سیکل میتواند طی نماید.
2-18:تعداد موقعیت های پل های مورد استفاده number of service tapping position تعداد پله هایی است که در ترانس استفاده شده است ودر این حالت بقیه پله ها از طریق تابلوی موتور درایور قفل الکتریکی و مکانیکی میگردد.
19.ازمایش نمونه ای
ازمایشی است که برای یک طرح واز میزان تولیدات کارخانه و به طور تصادفی هر از چند گاهی یک نمونه انتخاب و روی ان ازمایش می گردد.
20.ازمایش روتین
ازمایشی است که جهت کنترل کیفیت محصولات کارخانه برای تمامی تولیدات انجام می پذیرد.
21.پلاک مشخصات name plate
هر تپ چنجر دارای پلاک مشخصات از جنس پایدار در شرایط گوناگون و اب و هوایی (weather - proof) می باشدکه به طور معمول مشخصات زیر در ان درج میگردد.
   -شماره و تاریخ استاندارد ملی و یا استاندارد بین المللی IECکه تپچنجر بر اساس ان طراحی شده است.
   -نام شرکت و کارخانه سازنده
   -شماره سریال
   -مدل تپ چنجر
   -سال ساخت