آموزش و پژوهش علوم صنعت برق

         بنام خداوند مهربان

یا مقلب القلوب والابصار

یا مدبر اللیل والنهار

یا محول الحول و الاحوال

حول حالنا

حول حالنا

حول حالنا الی احسن الحال

گشت گرداگرد مهر تابناک,ایران زمین             روزِ نو آمد و شد شادی برون زندر کمین

ای تو یزدان,ای تو گرداننده ی مهر و سپهر            برترینش کن برایم این زمان و این زمین

برآمد باد صبح و بوی نوروز به کام دوستان و بخت پیروز مبارک بادت این سال و همه سال همایون بادت این روز و همه روز نوروز بر شما مبارك ، درشکفتن جشن نوروز ازپروردگار مهربان میخواهم... امسال تان به قلم تدبیرآن نقاش بى همتا چنان زیبانقش بندد که طبیعت به تماشای شکوهش بایستد و برای شما عزيزان در همه ی سال سر سبزی جاودان وشاد، اندیشه ای پویا و آزادی و  برخورداری از همه نعمتهای  خدادادی در بالین خانواده ي  محترمتان آرزومندم،  
ابرها به اسمان تكيه ميكنند، درختان به زمين و انسانها به مهرباني يكديگر.........
گاهي دلگرمي يك دوست چنان معجزه ميكند كه انگار خدا در زمين كنار توست.
جاودان باد سايه دوستانيكه شادي را علت اند نه شريك، و غم را شريكند نه دليل.

پیام نوروز این است دوست داشته باشید و زندگی کنید ، زمان همیشه  از آن شما نیست . . .  

امید دارم در سال جدید بتوانم بیش از پیش در جهت رسالت حرفه ای خود پیرامون صنعت برق موفق باشم و با همراهی کاربران و مخاطبان سالی روبه رشد را تجربه کنم. و باز نوروز 96 را به همه هموطنان به ویژه خانواده بزرگ صنعت برق تبریک گفته و آرزوی سالی پرفروغ همراه با موفقیت های بیشتر برای همه فعالان این صنعت زیربنایی دارم.

ارادتمند

 مجتبي صفابخش

نوروز ١٣٩٦ 

مقدمه

 در شرایطی که از ولتاژ فشار قوی استفاده می شود طراحی دقیق سیستم عایقی از اهمیت زیادی برخوردار است . به همین منظور از عایق های مختلفی از قبیل گازها ، جامدات و مایعات و ایجاد خلاء و یا ترکیبی از آنها استفاده می شود . برای صرفه جویی واطمینان ازانجام موفق کار، باید دانش مربوط به عوامل ضد عایق و نیز عواملی که باعث کاهش ولتاژ شکست و از بین رفتن عایق می شوند ، در طراحی مورد توجه قرارداد . وظیفه عایق ها ، ایزولاسیون( جداسازی الکتریکی ) ولتاژهای فشار قوی نسبت به یکدیگر و همچنین نسبت به زمین می باشد تا هم ولتاژ و جریان فشارقوی در مسیر مربوط به خود قرارگیرند و هم از بروز خسارت و ضرر و زیان به افراد و تجهیزات جلوگیری شود . عایق ایده آل( طبق تعریف ) ، یک نارسانای جریان الکتریسیته است که هیچ جریان الکتریکی را از خود عبور نمی دهد ولی عملاً هیچ ماده ای را در طبیعت نمی توان یافت که ویژگی های یک عایق ایده آل را داشته باشد . اما برای استفاده های کاربردی ، یک عایق ، ماده ای است که عبور جریان از خود را درحد بسیار کم و مطلوب محدود نماید به حدی که بتوان از آن صرف نظر کرد . به عبارت دیگر ،‌در ولتاژهای عادی ، مقاومت الکتریکی عایق خیلی زیاد است . اگر در ولتاژهای بسیار بالا از عایق ، جریان قابل ملاحظه ای عبور کند در حقیقت ، عایق دیگر خاصیت عایقی خود را از دست داده است و دچار شکست الکتریکی می شود ؛ به عبارت دیگر ، عایق تبدیل به هادی می شود . قبل از بروز شکست در عایق ها ، عایق شبیه به خازن است که دو الکترود آن در دو طرف ، صفحات خازن هستند و با اعمال ولتاژ به این خازن ، شارژ می شود . پس از شکست الکتریکی عایق ، این خازن در واقع دشارژ و تخلیه می گردد

به همین دلیل پدیده شکست الکتریکی عایق ها را، تخلیه الکتریکی نیز می گویند. استقامت الکتریکی عایق ها را برحسب بالاترین شدت میدان الکتریکی  قابل تحمل ، قبل از تخلیه الکتریکی می سنجند و معمولاً آن رابر حسب KV/cm  یاKV/mm  بیان می شود . بررسی عملکرد عایق ها نیاز به بررسی های علمی ( با استفاده از نظریه های فیزیکی و روابط ریاضی ) و همچنین بررسی های تجربی ( از طریق آزمایش ها و اندازه گیری های لازم ) ، روی عایق ها دارد و پیشرفت های حاصل در زمینه مکانیزم تخلیه الکتریکی عایق ها همواره با این دو مورد همگام بوده است.

1-2- ویژگی های الکتریکی و خواص فیزیکی و شیمیایی مواد عایقی :

کاربرد عایق ها در ساخت ژنراتورها ، موتورها ،‌ترانسفورماتورها ، برقگیرها ، خازنها ، کابل ها ، کلیدهای فشار قوی ، و سایر تجهیزات فشار قوی بسیار گسترده است. با توجه به نوع کاربرد و شرایط محیطی که عایق در آن قرارمی گیرد ، علاوه بر خاصیت الکتریکی ، سایر خواص فیزیکی و شیمیایی آن نیز از اهمیت زیادی برخوردار است . ویژگیهای یک ماده عایقی را برای استفاده های بخصوص می توان به صورت زیر اولویت بندی نمود :

1.      رفتار مکانیکی

2.      رفتار گرمایی

3.      پارامترهای شیمیایی

4.      خصوصیت های الکتریکی

5.      عوامل اقتصادی

1-2-1- رفتار مکانیکی ماده عایقی

استحکام ماده عایقی ، نیاز اصلی و اساسی می باشد . ضریب کشسانی برای یک ساختمان سخت ، باید بالا و برای یک سیستم عایقی باید پایین باشد . به عنوان مثال،  جنس صفحه آستر شیار ماشین های الکتریکی باید به اندازه کافی سفت باشد تا بتواند در مقابل صفحه داخلی شکاف منبسط شده ،‌بدون شکستن تا بخورد و نیز باید لبه شکاف در مقابل ورقه ورقه شدن ، ارتعاش ، تأثیر شیمیایی روغن جلای به کار رفته ، اثر افزایش دما ، جذب رطوبت و غیره مقاومت کند برآمدگی سیم پیچ باید در قبال فرسودگی ، مقاومت زیادی کند و یا ضریب اصطکاک کمی داشته باشد . جلای عایقی باید کاملاً به سیم ها چسبیده باشد و الاستیته لازم برای انبساط را داشته باشد تا بر اثر تغییر دما ، مس ها بتواند به هم برسند . بنابراین ، ملزومات مکانیکی بسته به نوع کاربرد برای یک عایق ، متفاوت اند .

1-2-2- رفتارهای گرمایی ماده^ءعایقی

در به کارگیری بسیاری ازعایق ها به نوعی ازموادعایقی نیازاست که در دوره کوتاه اضافه با و در دماهای بسیار بالا منبسط نگردند . معمولاًٌ ویژگی های فیزیکی مواد با افزایش دما،  تغییر می کنند . نیروی کششی در عایق ها نباید به نقطه ای برسد که باعث تغییر شکل و فرسودگی بیش از اندازه آن شود . همچنین یک ماده عایقی از نوع ترمو پلاستیک نباید دمای عملکرد آن ( حتی برای یک زمان کوتاه ) به دمای نقطه ذوب برسد . وقتی مواد عایقی برای مدت طولانی تری در معرض حرارت قرارمی گیرند ، ترکیب شیمیایی آنها تغییر می کند . این تغییر شیمیایی باعث تغییر ویژگیهای فیزیکی از حالت مجاز به حالت غیر مجاز می شود و درنتیجه کهنگی و فرسودگی ماده را به همراه خواهد داشت . بنابراین ، می توان گفت که مدت زمان عملکرد عایق با دمای مطلق آن عایق ، نسبت عکس دارد که نمودار آن برای اغلب عایق های یک نمودار تقریباً خطی خواهد بود .

1-2-3- رفتار شیمیایی

رفتار شیمیایی به تأثیر محیط روی ماده عایقی بستگی دارد . معمولاً این محیط همان هوای حامل رطوبت است . اکسیژن موجود در هوا قادر است عایق را به گونه ای اکسید کند که به شکل زیان آوری ، ویژگی های فیزیکی آن از بین رود . همچنین می تواند باعث تخریب بعضی عایق ها شود . به علاوه اثرات تخریبی روی سطح عایق باعث می شود که مقاومت عایقی پایین بیاید .

1-2-4- خصوصیات الکتریکی

ازمهمترین خصوصیت های هر عایقی ، استقامت الکتریکی آن است . استقامت الکتریکی عایق ها برحسب حداکثر شدت میدان الکتریکی قابل تحمل آنها سنجیده می شود و معمولاً برحسب KV/cm بیان می گردد. ولتاژ شکست یک قطعه عایق ، به ضخامت آن بستگی دارد ؛ لیکن میدان شکست عایق تقریباً مستقل از ضخامت آن است و به جنس عایق بستگی دارد .

1-2-5-عوامل اقتصادی

یکی از عوامل مؤثر در طراحی عایق ها ، طرح یک سیستم عایقی است ، به گونه ای که بهترین عملکرد را به ازای قیمت مناسب داشته باشد . البته این موضوع به معنای تلاش برای کم کردن قیمت ها در واحد وزن ، برای سیستم های عایق کاری و تجهیزات آن نمی باشد . اگر با صرف هزینه بیشتری برای یک یا چند قطعه در سیستم ، بتوان ابعاد سیستم را کاهش داد ، در نتیجه عاقلانه تر است که از عایق های گران تر ، بیشتر استفاده شود . جملگی این مسائل باید پیرامون قیمت واحد وزن ،تولید ، مصرف و تغییر طراحی برای انطباق در دماهای بالاتر مورد بررسی قرار گیرد

1 - تست مقاومت عايقي چیست ؟

 تست مقاومت عایقی به منظور اندازه‌گيري مجموع مقاومت الكتريكي عايق یک محصول یا تجهیز صورت مي‌گيرد. انجام این تست معمولا به عنوان یک بررسی سریع پس از تولید، نصب یا تعمیر یک محصول است. این نیز یک تست مفید برای انجام به هنگام تعمیر و نگهداری پیشگیرانه در مدت زمان طولانی است. تغییرات در اندازه گیری مقاومت عایق می تواند به پیش بینی ( تعمیر یا تعویض )کمک کند

معرفی دستگاه اندازه گیری یا  تست مقاوت عایقی

اندازه گیری یا تست مقاومت عایقی توسط دستگاهی به نام ميگر Megger)  ( انجام می شود میگر دستگاهي است كه بيش از 100 سال از کشف آن مي گذرد و براي اندازه‌گيري مقاومتهاي عايقي بسيار زياد  استفاده مي‌شود. روش عملكرد اين دستگاه شبيه به اهم متر بوده با اين تفاوت كه به جاي چند ولت ، چند كيلو ولت بر روي قطعه مورد آزمايش اعمال مي کند و با رنج 1 تا 10 کيلو ولت Dc بنا بر نياز قابل استفاده و موجود است و بر اين اساس قادر است مقاومتهاي بسيار بالاتر (گيگا اهم ) را با دقت بهتر نشان دهد.

تصویر نمونه دستگاه میگر

اصول عملكرد دستگاه میگر

اين دستگاه با تبديل ولتاز 12 ولت (باطري داخلی دستگاه)  به حداقل 1 و حداکثر  10 کيلو ولت  Dc  ولتاژ تست خود را  توليد مي‌نمايد.

اين ولتاژ توسط مدارهاي كنترل جريان به سرعت كنترل مي‌شود به طوریكه به محض افزايش جريان از حد مجاز و يا اتصال كوتاه به سرعت ولتاژ مورد نظر تا حد مورد اطمينان كاهش مي‌يابد. اين عمل براي حفاظت سيستم هاي دروني و همچنين قطعات مورد آزمايش مي باشد.

نکته : دستگاههاي قديمي به صورت هندلي شارژ مي شدند و نياز به دشارژ دستگاه نيز بود ولي دستگاههاي جديد با باطري داخلي شارژ شده و به صورت اتوماتيک بعد از انجام تست دشارژ نيز مي شوند

كاربردها و توانمندي هاي

1.      اندازه گيري مجموع مقاومت عايقي در تابلو هاي برق ، انواع تجهيزات برقي،انواع ترانسفورماتورها ،موتورها و کابلها

2.       جهت تست و ارزيابي سريع يک محصول بعد از توليد ، نصب و يا نيازمند تعمير و همچنين تجهيزاتي که از عمر مفيد آنها گذشته است که در این صورت با نشان دادن تغيير در مقدار مقاومت عايقي از به وجود آمدن خطا جلوگيري می نماييد

3.       بالا بردن عمر مفيد تجهيزات الکتريکي

4.       آزمايشات مفصل بندي و سركابلها

5.        امکان بازبيني و تست هاي نظارتي هنگام تحويل و دريافت کالا از انبار تجهيزات

دستورالعمل تعيين مقدار ترزيق ولتاژ تست مقاومت عايقي توسط دستگاه Megger در تابلو های فشار ضعیف

در تابلو های فشار ضعیف با اعمال ولتاژ   1 kv Dcبه مدار اصلی توسط دستگاه میگر  در مدت زمان 1 دقیقه که البته با استفاده از دستگاههای با تکنولوژی جدید اپراتور زمان را ثبت نمی کند این خود دستگاه است که بصورت هوشمند زمان مناسب را برای محاسبه مقاومت بصورت اتوماتیک محاسبه  و نشان می دهد  بر اساس استاندارد جدید IEC 61439   مقدار مقاومت عایقی برای هر مدار می بایست حداقل  V/Ω1000 و بصورت تجربی باید بیشتر از 5 Mohme  باشد

ضمنا این تست می بایست بین خطوط فاز، نول و ارت در 5 حالت اتصال به شکل زیر انجام شود.

1)      L1 with L2, L3, N, PE

2)      L2 with L1, L3, N, PE

3)      L3 with L1, L2, N, PE

4)      N with L1, L2, L3, PE

5)      PE with L1, L2,L3, N

2- تست دي الکتريک  چیست؟ (or (Power Frequency Dielectric WithstandTest (HiPot)

تست دي الکتريک براي بررسي درستي و پيوستگي عايق تجهيزات برقي مورد استفاده قرار مي گيرد اين تست همچنين به تست استقامت عايقي فرکانس قدرت يا های پات (HiPot)  معروف است که مخفف واژه High Potential  پتانسيل يا ولتاژ بالا  مي باشد در واقع این دو واژه به جای یکدیگر در صنعت استفاده می شود.

جهت ارزیابی استقامت الکتریکی تجهیزات،آنها را با ولتاژ فرکانس قدرت بمدت 1 دقیقه ،مورد آزمایش قرار می دهند ولتاژ آزمایشی در سطحی بالاتر از ولتاژ کار مورد انتظار قرار داده می شود،تا بتواند فشارهای محتمل درخلال سالهای خدمت وسیله را شبیه سازی کند.درمورد تاسیسات داخل ساختمان،آزمایش ها فقط در شرایط خشک انجام میشود .وسایل بیرونی به شرط لزوم در شرایط باران استانداردکه در استانداردهای مربوطه توصیف شده مورد ازمایش قرار می گیرد

•  .تست HiPot چيست ؟   

اين تست با اعمال يک ولتاژ بالا به مدار اصلي و هادي ها و متعلقات آنها انجام مي گيرد و طور کلي به منظور تشخيص قدرت عايقي بين قسمتهاي حامل جريان و غير حامل جريان بکار مي رود و همچنين برای بررسی شرايط عايق در اثر فشارهاي وارده به صورت (تصادفي و ناخواسته) به مراتب بيشتر از مقدار ولتاژ کارکرد نرمال تابلو ها ، دستگاه يا تجهيزات صورت مي پذيرد. تست HiPot و يا تست فشارقوي، در واقع يك روش اندازه‌گيري نيست بلكه پروسه‌اي است كه مقاوم بودن عایق در برابر ولتاژ بالا را مشخص می کند.

همانگونه که مي دانيد اين گونه ازدياد ولتاژها  سيستم بنا به دلايل مختلف از قبيل سوئچينگ و صاعقه و... در شرايط کار نرمال بوجود مي آيند.

 اين تست با تعيين ولتاژ و  زمان مشخص پيوستگي عايقي  مناسب توليدات را مشخص مي کند بدين گونه که، آيا شکست دي الکتريک در مجموعه تجهيزات يا هادي وجود دارد يا اتفاق خواهد افتاد يا خير ؟که طبق استاندارد در صورت عدم رويت آرک آنرا تحمل می کند و در خصوص تابلوهای برق می توان گفت نتيجه آزمون هنگامي رضايت بخش است که در عايق بندي تابلو خرابي از قبيل شکستگي مقره ، شکست عايقي و يا جرقه زدن بر روي تجهيزات اتفاق نیفتد.

آنگاه تجهيز مورد تست در شرايط کار نرمال خود بدون هيچ مشکلي راه اندازي مي گردد .ضمنا اين تست براي آشکارشدن اشتباهات صورت گرفته توسط نفرات خط توليد،مشکلات طراحي و نيز همچنين فضاي نامناسب بين قطعات ايده آل است

تصویر نمونه دستگاه HIPOT

کاربردها و توانمندي هاي:

 اين تست بر روي تابلو ها فشار ضعيف و متوسط، ترانسفور ماتورها ، کابل ، خط توليد، بخش تعمير و نگهداري تجهيزات، مراکز تحقیقاتی و آزمايشگاه ها، مکانهاي بازرسي ورودي تجهيزات.... صورت مي گيرد.

ذکر اين نکته ضروري است که در برخي شرايط از بهترين عايق ها هم مي تواند مقداري جريان عبور کند.  گاهي اوقات ممکن است با اعمال ولتاژي کمتر از ولتاژ نامي نيز مقدارکمي جريان نشتي وجود داشته باشد. اين جريان نشتي مي تواند ناشي از عواملي مانند ظرفيت خازني عايق، مقاومت عايق، پديده کرونا و تاثيرات الکتروشيميايي باشد.

اما  اگر تابلو يا کابل يا مجموع هادي مورد تست، آسيب ديده يا زدگي داشته باشد، مقدار جريان نشتي بسيار زياد خواهد بود و اين امر مي تواند به شخصي که در نزديکي محل آسيب ديده قرار گرفته است، صدمه وارد نمايد. اگر در فرايند ساخت تابلو يا در بقيه مراحل مانند نصب تجهيزات از قبيل باس بارها ، کليد ها ، مقره ها و سيم کشي ها و ترمينال و حمل و نقل، و ... آسيبي به تابلو و عايق تجهيزات آن وارد شده يا منفذ يا نا خالصي در اقلام  وجود داشته باشد ، احتمال صدمه ديدن آن قسمت از تجهيز در حالتي که در سرويس است، در اثر نشت جريان وجود دارد و به تاسيسات آسيب هاي جبران ناپذيري وارد مي گردد.

و بدین ترتیب تستHiPot  بهترين راه تشخيص موارد فوق مي باشد. اين تست مي تواند عايق کم، فاصله کم و ترک خوردگي تجهيزات ، سوراخ بودن سيم و کابل، پيچش ناکافي سيم (هادي کابل)، له شدگي سيم و کابل و... را نيز تشخيص دهد.

دستورالعمل تعيين مقدار ترزيق ولتاژ تست دي الکتريک  توسط دستگاه  HiPot در تابلو های فشار ضعیف و متوسط

• ü      در تابلو های فشار ضعیف با اعمال ولتاژ  اشاره شده در ذیل بر اساس استاندار جدید IEC 61439  صورت می پذیرد .

1)      2.5  kv -50 Hz for 1 sec for switchgear rated insulation level 0.69 kv

2)      3.5  kv -50 Hz for 1 sec for switchgear rated insulation level 1 kv

·         این تست نیز همانند  تست عایقی در 5 حالت اتصال باید صورت پذیرد

·         توضیح اینکه در استاندارد جديد با توجه به اينکه تزريق ولتاژ بالا در مدت زمان طولاني به عايق تجهيزات صدمه وارد مي سازد اين زمان را به 1 تا 5 ثانيه تقليل داده است لازم به ياد آوري است که منبع تغذيه بايد به اندازه کافي پر قدرت باشد تا بتواند ولتاژ آزمون را در حين آزمايش ثابت نگه دارد . موج ولتاژ بايد سينوسي و فرکانس آن بين 45 تا 62 هرتز باشد و مقدار ولتاز تست برای بار دوم باید حداکثر 85 درصد مقدار اولیه انتخاب شود

• ü      در تابلو های فشار متوسط با اعمال ولتاژ  اشاره شده در ذیل بر اساس استاندار جدید IEC 62271-200   بمدت 1دقیقه   ( استاندار قدیم  IEC 60298) صورت می پذیرد .

1)      10  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 3.6 kv

2)      20  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 7.2 kv

3)      28  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 12 kv

4)      32  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 17.5 kv

5)      50  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 24 kv

6)      70  kv -50 Hz for 60 sec for switchgear rated insulation level 36 kv

·        ضمنا این تست نیز در 4 حالت اتصال زیر باید صورت پذیرد

1) L1 with L2, L3, PE

2) L2 with L1, L3, PE

3) L3 with L1, L2, PE

4) PE with L1, L2, L3

•       موارد کلي که بايد جهت ايجاد صحت و ايمني قبل از انجام تست HiPot , Megger رعايت نمود:

روش کار:

1-کليه کليدها را به استثناي کليدهاي مدار هاي فرمان و رله ها را در حالت وصل قرار مي دهيم.

2-کليه مسير هاي هاديها ، باس بارها و کليدهايي که فاقد فيوز مي باشند را بايد به وسيله سيم رابط به هم متصل نماييم(در سلولهايي که بصورت مجزا مي باشند).

3-کليه شينهاي ارت بايد به هم متصل باشند.

4-مدار ترانسهاي ولتاژ (Pt) و برق گير ها  (Surge Arresters)  را مي بايست قطع مي کنيم.

5-محدوده انجام تست را ايزوله نماييد و ازتماس با بدنه تابلو در زمان انجام تستها جددا خودداري شود.

مقادیر ولتاژ Test Power Frequency Dielectric Withstand را برای مدارهای اصلی فشار ضعیف با ولتاژ های گوناگون را بر اساس) استاندارد ( IEC61439 جدول زير انتخاب مي کنيم

مقادیر ولتاژTest Power Frequency Dielectric Withstand را برای مدارهای کمکی و کنترل را بر اساس  استاندارد) ( IEC61439 جدول زير انتخاب مي کنيم

مزاياي تست DC

1-     اين تست با يک سطح جريان بسيار کوچک، مصرف توان کمتر و خطر کمتر براي اپراتور انجام مي گيرد.

2-     جريان نشتي اندازه گيري شده، تصوير واقعي تري از جريان واقعي است.

3-     براي تست برخي از مدارها که در آنها از ديود، خازن و ... استفاده شده است ، فقط از اين روش مي توان استفاده کرد.

مزاياي تست AC

1.       به علت تغيير مرتب پلاريته شکل موج اعمالي، نيازي به افزايش آهسته ولتاژ نيست.

2.       پس از اتمام تست نيازي به تخليه الکتريکي تجهيز مورد تست نيست.

3.       اين تست در هر دو پلاريته به عايق استرس اعمال مي کند. 

تفاوت بين شکل موج هاي AC وDC ما را مجبور به اعمال روشهاي متفاوت براي انجام تست مي کند. اصول انجام تست با روشهاي فوق يکسان است و کافيست اپراتور رابطه بين شکل موج DC و معادل AC آنرا محاسبه کند.شکل موج AC غالباً به صورت مقدار موثر ( RMS : Root Mean Squared) بيان مي شود. توسط اين مقدار موثرAC، مقدار انرژي موثر مشابهي مانند شکل موج شکل موج DC در يک ولتاژ مشابه فراهم مي شود.به عنوان مثال مقدار انرژي موثر يک منبع 25 ولت DC و يک منبع ولتاژ AC با مقدار ولتاژ موثر 25 ولت مشابه است.

مقدار کمي شکل موج RMS در برق AC در نقطه Peak شکل موج سينوسي به مراتب بيشتر است. در حقيقت بين ولتاژ پيک اندازه گيري شده و مقدار RMS رابطه زير وجود دارد:

V_peak=2√ * V_rms

از آنجا اين تست همواره با خطر همراه است، قبل از انجام تست لازم است براي ايمني بيشتر شخص و تجهيزات تدابيري انديشيده شود. و براي انجام تست طبق دستورالعمل کارخانه سازنده آن دستگاه خاص عمل گردد. 

دانلود فیلم تست HIPOT

معاون تحقيقات و منابع انساني وزير نيرو گفت: ثبت نام آزمون استخدامي شرکت هاي توزيع برق و آب و فاضلاب شهري از 18 اسفندماه 95 شروع مي شود. در اين آزمون حدود 583 نفر براي شرکت هاي توزيع نیروی برق و حدود 483 نفر براي شرکت هاي آب و فاضلاب جذب مي شوند. 400 تا 500 نفر از داوطلبان ممتاز کارشناسي ارشد 10 دانشگاه برتر کشور بدون آزمون جذب می شوند.

وي افزود: تأمين «عدالت استخدامي» از سياست هاي کليدي نظام براي جذب نيروي انساني در دستگاه ها بوده است. در مجموعه وزارت نيرو در سه سال گذشته، 3 آزمون استخدامي برگزار شده و در تمامي آن ها سعي شده است اين عدالت رعايت شده است.

مهاجري با اشاره به زمان آغاز ثبت نام آزمون جديد براي شرکت هاي غير دولتي زير مجموعه اين وزارتخانه گفت: ثبت نام آزمون جديد از 18 تا 22 اسفندماه جاري از طريق سايت سازمان سنجش آغاز مي شود. 

وي ادامه داد: در اين آزمون حدود 583 نفر براي شرکت هاي توزيع نیروی برق و حدود 483 نفر براي شرکت هاي آب و فاضلاب جذب مي شوند. 

وي اضافه کرد: شرايط آزمون جاري نيز تقريباً مشابه آزمون هاي برگزارشده براي شرکت هاي غيردولتي زير مجموعه وزارت نيرو خواهد بود.

معاون تحقيقات و منابع انساني وزير نيرو تصريح کرد: در آزمون جاري آزمون عمومي 250 امتياز، آزمون تخصصي 500 امتياز و مصاحبه 250 امتياز خواهد داشت و ميزان دعوت شدگان براي مصاحبه 2 برابر ظرفيت خواهد بود که از اين بين 1066 نفر در نهايت پذيرفته مي شوند.

وي اطمينان خاطر داد: در اين آزمون نيز مشابه آزمون هاي قبلي به هيچ عنوان نظرات شخصي افراد دخالت داده نخواهد شد و سعي مي شود از متخصصين زبان، روانشناسي و افراد خبره در شغل مذکور براي گزينش شرکت کنندگان استفاده شود.

مهاجري اظهار داشت: آزمون در 22 ارديبهشت سال 96 برگزار مي شود و برنامه اين است که دو ماه بعد نتايج اوليه و 6 ماه پس از برگزاري آزمون نتيجه نهايي از طريق سايت سازمان سنجش به شرکت کنندگان اعلام شود.

وي تأکيد کرد: مطابق قانون در اين آزمون نيز مشابه آزمون هاي قبلي حدود 30 درصد از سهميه استخدام مربوط به ايثارگران است، اما بايد توجه داشت که رقابت ايثارگران يک رقابت دروني است.

همچنين وي اضافه کرد: در آزمون جاري در نظر گرفته شده که در برخي استان ها از جمله ايلام، کردستان، بوشهر، هرمزگان، سيستان و بلوچستان کهگلويه و بوير احمد، خراسان شمالي و... تنها افراد از بين افراد بومي استخدام شوند و در برخي از استان هاي ديگر نيز براي افراد بومي شهر ضريب 1.4 و براي بومي استان مذکور ضريب 1.2 اعمال مي شود.

معاون تحقيقات و منابع انساني وزير نيرو  تأکيد کرد: شرط بومي بودن براي استان تهران اعمال نخواهد شد و همه شرکت کنندگان مي توانند براي اين استان داوطلب شوند.

وي تصريح کرد: در سه سال گذشته بر ما تکليف شده بود که حدود 2000 نفر در مجموعه وزارت نيرو استخدام شود اما خوشبختانه  توانستيم با اتخاذ تدابيري حدود 7795 نفر را استخدام کنيم.

مهاجري گفت: همچنين تکليف شده حدود 400 تا 500 نفر از داوطلبان ممتاز کارشناسي ارشد 10 دانشگاه برتر کشور با توجه به نياز شرکت ها بدون آزمون جذب شوند.

منابع مطالعاتی آزمون های استخدامی:
در یک پکیج و بصورت یکجا منابع مطالعاتی مورد نیاز برای آزمون استخدامی وزارت نیرو جمع آوری شده است. این پکیج شامل جزوات، خلاصه دروس مختلف و کتاب های آموزشی و... مربوط به دروس ماشین های الکتریکی، بررسی سیستم های قدرت، الکترونیک، مدارهای الکتریکی، کنترل، ریاضیات و ... است.  محتویات این پکیج آموزشی عبارتند از:

1. جزوات دست نویس کلاس های آمادگی آزمون ارشد
2. خلاصه دروس مختلف (کتاب هایی با حجم خیلی کم که برای زمان کم بسیار مفید هستند)
3. کتاب های آموزشی
4. جزوات کلاسی ارشد موسسات و مدرسان معروف
5. نمونه سوالات آزمون های استخدامی وزارت نیرو (بدون پاسخنامه تشریحی)
6. منابع تخصصی دروس کاربردی مثل تجهیزات پست، طراحی شبکه های توزیع برق، طراحی خطوط برق، استانداردهای شبکه های توزیع برق و ... (بیش از 30 عنوان کتاب تخصصی برق مورد نیاز در شرکت های توزیع برق)
7. دستورالعمل استخدامی وزارت نیرو و نحوه مصاحبه

ه گزارش برق نیوز "امیر یوسف فولادی" مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق شهید سلیمی نکا که تاسیسات نیروگاه علی آباد زیر نظر این نیروگاه است، با اشاره به جزییات حادثه نیروگاه علی آباد کتول در استان گلستان اظهار داشت: حادثه حوالی ساعت ۱۱ صبح سیزدهم اسفند ماه 95 به دلیل آتش سوزی در ایستگاه تقلیل فشار گاز نیروگاه علی آباد کتول اتفاق رخ داد.

وی افزود: در حال حاضر علت حادثه در حال بررسی است اما خوشبختانه به دلیل دو کاره بوده سوخت نیروگاه، هیچگونه مشکلی مبنی بر قطع برق در منطقه وجود ندارد و نیروگاه بلافاصله وارد مدار شده است.

وی تصریح کرد: شایعات مبتنی بر زخمی شدن حدود ۸ نفر از پرسنل نیروگاه بی‌اساس است و خوشبختانه بجز ۳ نفر از پرسنل که دچار سوختگی سطحی شده بودند حادثه جانی خاصی نداشتیم.

فولادی تاکید کرد: ۳ نفری که دچار سوختگی سطحی شده بودند بلافاصله در محل معالجه سرپایی شدند و در حال حاضر در محل نیروگاه مشغول ساماندهی دوباره ایستگاه تقلیل فشار گاز نیروگاه هستند.

وی تاکید کرد: آتش هم اکنون بطور کامل مهار شده و نیروگاه نیز بدون هیچگونه مشکلی وارد مدار شده است.
 نیروگاه سیکل ترکیبی علی‌آباد کتول معروف به نیروگاه آذرخش در گلستان، با ظرفیت تولید 972 مگاوات است که شامل 6 واحد گازی 162 مگاواتی است.
   دانلود فیلم

پيشگفتار

انتقال انرژی الکتریکی

فرآیند جابجایی توان الکتریکی را انتقال انرژی الکتریکی گویند. این فرآیند معمولاً شامل انتقال انرژی الکتریکی از مولد یا تولید کننده به پست های توزیع نزدیک شهرها یا مراکز تجمع صنایع است و از این پس یعنی تحویل انرژی الکتریکی به مصرف کننده‌ها در محدوده توزیع انرژی الکتریکی است. انتقال انرژی الکتریکی به ما اجازه میدهد تا به سادگی و بدون پذیرفتن هزینه حمل سوخت ها و همچنین جدای از آلودگی تولید شده از سوختن سوخت ها در نیروگاه، از انرژی الکتریکی بهره بگیریم. حال آنکه در بسیاری موارد انتقال منابع انرژی مانند باد یا آب سدها غیر ممکن است و تنها راه ممکن انتقال انرژی الکتریکی است.

به علت زیاد بودن میزان توان مورد بحث، ترانسفورماتورها کمابیش در ولتاژهای  بالایی کار می کنند(۱۱۰ کیلوولت یا بیشتر). انرژی الکتریکی معمولاً در فواصل دراز به وسیله خطوط هوایی انتقال می یابد. از خطوط زیر زمینی فقط در مناطق پر جمعیت شهری استفاده می  شود و این به دلیل هزینه بالای راه اندازی و نگهداری و همچنین تولید توان راکتیو اضافی در این گونه خطوط است.

امروزه خطوط انتقال ولتاژ، بیشتر شامل خطوطی با ولتاژ بلاتر از ۱۱۰ کیلوولت می‌شوند. ولتاژهای کمتر، نظیر ۳۳ یا ۶۶ کیلوولت به ندرت و برای تغذیه بارهای روشنایی در مسیرهای طولانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ولتاژهای کمتر از ۳۳ کیلوولت معمولاً برای توزیع انرژی الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. از ولتاژهای بیشتر از ۲۳۰ کیلوولت با نام "ولتاژهای بسیار بالاً (extra high voltage) یاد می‌شود چراکه بیشتر تجهیزات مورد نیاز در این ولتاژها با تجهیزات ولتاژ پایین کاملاً متفاوتند.

تاریخچه :

سال‌ها پیش یعنی در سال‌های آغازین بهره گیری از انرژی الکتریکی، انتقال توان با همان ولتاژمصرف کننده‌ها انجام می‌گرفت و این به دلیل استفاده از توان الکتریکی به صورت DC بود، چراکه در آن زمان هیچ راهی برای افزایش ولتاژ DC وجود نداشت و از آنجا که انواع مختلف مصرف کننده ها مثل لامپ ها یا موتورها نیازمند ولتاژهای مختلفی بودند برای هر یک باید از ژنراتوری جداگانه استفاده می شد که این خود امکان استفاده از یک شبکه بزرگ برای تغذیه کلیه مصرف کننده‌ها را از بین می‌برد.

در جلسه گروه AIEE در ۱۶ می‌۱۸۸۸ نیکولا تسلا مقاله ای را با نام «سیستم جدید موتورها و ترانسفورماتورهای متناوب» ارایه کرد و به بیان مزایای استفاده از این سیستم پرداخت. مدتی بعد شرکت «وستینگ هوس» پیشنهاد ساخت اولین سیستم جریان متناوب را داد.

با استفاده از ترانسفورماتور امکان اتصال مولدها به خطوط انتقال ولتاژ بالا و همچنین امکان اتصال خطوط ولتاژ بالا به شبکه های محلی توزیع فراهم شد. با انتخاب فرکانسی مناسب امکان تغذیه انواع بارها از جمله روشنایی ها و موتورها ایجاد می شد. مبدل‌های گردان و بعدها لامپ های قوس جیوه و دیگر یکسو کننده های جریان امکان اتصال مصرف کننده های DC را با استفاده از یک نوع یکسو ساز به شبکه مهیا می‌ساختند. حتی مصرف کننده های با فرکانس های متفاوت هم می توانستند با استفاده از مبدل‌های گردان به شبکه متصل شوند. با استفاده از نیروگاه های متمرکز برای تولید برق همچنین امکان صرفه جویی به وسیله تولید انبوه فراهم شد و ضر یب  بار در هر نیروگاه امکان تولید با راندمان بالاتر را نیز ایجاد کرد به طوریکه امکان استفاده از برق با قیمت کمتری برای مصرف کننده ها فراهم شد. بدین ترتیب امکان به وجود آمدن یک شبکه بزرگ برای تغذیه انواع مختلفی از مصرف کننده‌ها پدید آمد.

با استفاده از نیروگاه های چند برابر بزرگ‌تر که به منطقه بزرگی اتصال داده شده بودند، قیمت تمام شده تولید برق کاهش یافت و امکان استفاده از نیروگاه های با راندمان بالاتر فراهم شد که می توانستند بارهای مختلف را تغذیه کنند. همچنین بدین ترتیب ثبات تولید برق افزایش پیدا کرد و هزینه سرمایه گذاری در این بخش کاهش یافت و در نهایت امکان استفاده از منابع انرژی دور افتاده مثل نیروگاه های هیدروالکتریک و یا زغال سنگ معادن دور دست، بدون نیاز به پرداخت هزینه حمل و نقل سوخت ها فراهم شد.

تاریخچه صنعت برق ایران:

نخستین مولد برق در سال ۱۲۶۴ ه.ش(۱۳۰۲ه.ق) یعنی ۶ سال پس از اینکه توماس الوا ادیسون نخستین لامپ برق را اختراع نمود؛ وارد ایران شد، که کاخ گلستان را روشن کرد و دو سال بعد در سال ۱۲۶۶ ه.ش (۱۳۰۴ه.ق) در تکیه دولت مراسم عزاداری و تعزیه گردانی سیدالشهداء را نیز با نور خود رونق داد. این مولد به دستور ناصرالدین شاه قاجار توسط محمد حسن امین الضرب به ایران وارد شده بود.

مرحوم حاج حسین مهدوی (امین الضرب) . پدر برق ایران

اما در سال ۱۲۸۴ ه.ش نخستین نیروگاه خصوصی برق شهری توسط مرحوم حاج حسین مهدوی (امین الضرب) بقدرت ۴۰۰ کیلووات از نوع بخار پیستونی در شهر تهران راه اندازی گردید . او نخستین کسی بود که با دریافت یک امتیاز نامه معتبر اقدام به تأسیس کارخانه برق شهری در ایران کرد. این نیروگاه در ۲۴ ساعت فقط ۶ ساعت برق ۲۲۰ ولت تکفاز، و ۳۸۰ ولت سه فاز متناوب مشترکین آن زمان را تاًمین می‌کرد. چنانچه از امتیاز نامه حاج امین الضرب بر می‌آید در این امتیازنامه برپایی کارخانه‌های برق، آجرسازی و نجاری یک جا به وی واگذار شده بود.

همچنین از حدود سال ۱۳۰۳ ه.ش بخشهای خصوصی دیگری از جمله کارخانه‌های آرد، ریسندگی، نساجی و برخی شهرداریها، در شهرهای مختلف ایران نسبت به راه اندازی مولدهای کوچکی از نوع دیزل و توربین بخار برای تاًمین بخشی از برق روشنایی مناطق شهری اقدام نمودند .

در سال ۱۳۱۶ ه.ش نخستین نیروگاه برق دولتی بقدرت ۶۴۰۰ کیلووات از نوع بخار، توسط بلدیه تهران (شهرداری) در شمال شرقی بیرون دروازه دوشان تپه (میدان شهدا) راه اندازی گردید و بعدها مولدهای دیزلی و نیز توربین بخار بقدرت تولید برق نیروگاه مذکور اضافه گردید.

بعضی از این نیروگاهها تا سال ۱۳۴۷ ه.ش جهت تولید و عرضه نیروی برق مورد بهره برداری قرار می‌گرفت . با راه اندازی نیروگاههای سد امیرکبیر، آلستوم ( نیروگاه طرشت ) و فرح آباد (بعثت) تا سال ۱۳۴۸ ه.ش و تولید نیروی برق کافی در آن زمان، نیروگاههای برق منصوبه در میدان شهدا خاموش و برای همیشه از مدار خارج گردید .

در خطوط انتقال ابتدایی از مقره‌های «pin-and-sleeve» استفاده می‌شد. این مقره‌ها شبیه مقره‌هایی هستند که امروزه برای خطوط تلفن هوایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از این مقره‌ها دارای محدودیت بود چراکه تا ولتاژ ۴۰ کیلوولت قابل استفاده بودند. در سال ۱۹۰۷ ابداع مقره‌های بشقابی به وسیله هارولد باک (Harold W. Buck) از شرکت «Niagara Falls Power» امکان استفاده از مقره‌ها در ولتاژهای بالاتر را هم فراهم آورد به طوری که اولین خط انتقال برای مقادیر بالای انرژی الکتریکی در ایالات متحده بین نیروگاه هیدروالکتریک آبشار نیاگارا و «بافالو» در نیویورک به وجود آمد. هم اکنون تندیس نیکولا تسلا برای قدردانی از همکاری او در راه انتقال انرژی الکتریکی در کنار آبشار نیاگارا قرار دارد.

در طول قرن بیستم ولتاژ انتقال رفته رفته افزایش یافت. در سال ۱۹۱۴ پنجاه پنج خط انتقال با ولتاژ بیش از ۷۰ کیلوولت درحال استفاده بودند که در این میان بیشترین ولتاژ انتقال ۱۵۰ کیلوولت بود. اولین خط انتقال سه فاز نیز با ولتاژ ۱۱۰ کیلو در آلمان بین لاچهامر و ریزا در سال ۱۹۱۲ راه‌اندازی شد. در هفدهم آوریل ۱۹۲۹ اولین خط انتقال ۲۲۰ کیلوولت در آلمان به بهره‌برداری رسید که در مسیرش از نزدیکی چهار شهر عبور می‌کرد. در این خط دکل‌ها برای افزایش ولتاژ احتمالی تا ۳۸۰ کیلو ولت ساخته شده بودند. اولین خط انتقال ۳۸۰ کیلوولت در سال ۱۹۵۷ ساخته شد، ده سال بعد یعنی در سال ۱۹۶۷ اولین خط انتقال با ولتاژ بسیار بالای ۷۳۵ کیلوولت ساخته شد. در نهایت در سال ۱۹۸۲ در اتحاد جماهیر شوروی خط انتقالی با ولتاژ ۱۲۰۰ کیلوولت ساخته شد؛ این ولتاژ بیشترین ولتاژ مورد استفاده قرار گرفته در خطوط انتقال در جهان است. علت استفاده از چنین ولتاژ در شوروی پهناور بودن این کشور نسبت به تراکم شهرها بود.

شتاب بالای صنعتی شدن در قرن بیستم به سرعت انرژی الکتریکی را به یکی از زیر بناهای مهم اقتصادی در کشورهای صنعتی بدل کرد. بدین گونه ژنراتورهای محلی و شبکه‌های کوچک توزیع به سرعت جای خود را به شبکه‌های بزرگ تولید و انتقال انرژی دادند. با آغاز جنگ جهانی اول به شتاب این تغییرات افزوده شده و دولت‌ها به سرعت شروع به ساخت نیروگاه‌های بزرگ برای تولید انرژی الکتریکی مورد نیاز در کارخانه‌های اسلحه سازی کردند. بعدها از این نیروگاه‌ها برای تغذیه مصرف کننده‌های شهری استفاده شد.

در صورت نیاز به فایل world ایمیل خود را ارسال نمایید.

ادامه مطالب در فایل pdf پیوست