آموزش و پژوهش علوم صنعت برق

تجمع دوباره اپراتور‌ها مقابل ساختمان وزارت نیرو    

اپراتور‌های پست‌های فشار قوی برق کشور در پی بی توجهی وزارت نیرو به اعتراضات چندین ساله آنها، باز هم دست به تجمع اعتراضی زدند. تجمع کنندگان در مقابل ساختمان شیشه‌ای وزارت نیرو در حالی از اردکانیان وزیر نیرو درخواست رسیدگی به این موضوع را داشتند که حائری معاون جدید وزیر نیرو در امور برق و انرژی به میان آن‌ها آمده و با آن‌ها صحبت کرد و وعده پیگیری مطالبات آنها را داد.

 

سرویس صنعت برق نیوز-  صبح امروز بیش از صد نفر از اپراتورهای پست‌های فشار قوی برق سراسر کشور به تهران آمدند و مقابل وزارت نیرو تجمع کردند. برخی از اپراتور‌های پست‌های فشار قوی برق (شرکت‌های تابعه برق منطقه ای) نسبت به طولانی شدن تغییر وضعیت قراردادی خود مقابل وزارت نیرو تجمع کردند.

 

با وجود امضای موافقت چیت چیان وزیر سابق نیرو مبنی بر تبدیل وضعیت و مشخص شدن تکلیف اپراتور‌های پست‌های فشار قوی در خرداد ماه امسال هنوز مراحل تبدیل وضعیت اپراتور‌های پست‌های فشار قوی اجرایی نشده است و علیرغم اینکه سازمان اداری استخدامی مجوز این اقدام را صادر کرده است، هنوز بنا به دلایلی این موضوع اجرایی نمی‌شود.
تجمع کنندگان در مقابل ساختمان شیشه‌ای وزارت نیرو در حالی از اردکانیان وزیر نیرو درخواست رسیدگی به این موضوع را داشتند که حائری معاون جدید وزیر نیرو در امور برق و انرژی به میان آن‌ها آمده و با آن‌ها صحبت کرد.
تجمع کنندگان از معاون وزیر نیرو درخواست کردند، تا اعتراض خود را به توانیر در مورد تعلل در این اقدام پیگیری کند، بنابراین حائری معاون وزیر نیرو نیز وعده داد، تا این موضوع پیگیری شود.
بر اساس این گزارش، مقرر شد جلسه‌ای میان نماینده معترض کنندگان با حائری در وزارت نیرو برگزار شود.

 

اعتراضات اپراتورهای پست های فشارقوی سابقه چندین ساله دارد که در زمان وزارت نیروی چیت چیان و مجلس قبلی شروع شد و مصوباتی را در پی داشت اما اجرائی نشد. با این وجود در دولت  مجلس جدید نیز این اعتراضات ادامه پیدا کرد.

 

این تجمع اولین تجمع اعتراضی بعد از روی کار آمدن تیم جدید مدیریتی وزارت نیرو است. برخی از معترضان معاونت منابع انسانی وزارت نیرو و توانیر را مانع از پیگیری و اجرای مصوبات مجلس و سازمان اداری استخدامی می دانند.

سفر وزیر نیرو به استان  قم- 5 بهمن ماه 96

سفر وزیر نیرو به استان  قم- 5 بهمن ماه 96

ترکیدن ترانس جریان به  دلیل کمبود روغن  در مخزنct

غروب دل انگیز از نمای شهرک ویلایی غیرمجاز محموداباد و کابل سرویس های غیر مجاز

با حکمی از سوی وزیر نیرو، «صدیقه ببران» به عنوان مدیرکل روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت نیرو منصوب شد

همایش مدیران ارشد صنعت برق در پژوهشگاه نیرو- 3 بهمن ماه 96  خم شدن تیرک های برق بر اثر بارش برف در تهران

نماینده مردم اهواز در خصوص واگذاری نیروگاه رامین اهواز به بخش خصوص به وزیر نیرو  تذکر کتبی داده و خواستار متوقف کردن روند واگذاری آن شد.(آقای وزیر:شاحد !!!!)

بدون شرح!

برق گرفتگی پرسنل پیمانکار خط_گرم توزیع برق کرمانشاه در مناطق زلزله زده سرپل ذهاب و آسیب شدید به دست چپ ایشان

نان و برق و برف!تلاش همکاران برق اسلامشهر در یک روز برفی

نان و برق و برف!اکیپ برق بیشه بنه در برف و کولاک

نان و برق و برف!تلاش تیم عملیاتی خطوط انتقال تانش

تلاش گروه های عملیاتی برق اردبیل جهت رفع اشکالات شبکه ناشی از برف

حضور مدیر عامل برق مازندران و مدیران اجرایی در میان اهالی روستاهای بدون برق ناشی از بارندگی

برخورد درخت با خطوط برق دو موقعیت متفاوت را ایجاد می کند. یکی اینکه برخورد شاخه با خط صدای خاصی ایجاد کرده و آتش می گیرد. وجود دود نشان دهنده ی خطر است و باید از آن دور شوید.

 

شش ولتاژ خطرناک در پست‌های فشار قوی عبارتند از: افزایش ولتاژ نقطه زمین در محل وقوع اتصال کوتاه، ولتاژ تماس فلز به فلز، ولتاژ گام، ولتاژ تماس، ولتاژ مش و ولتاژ انتقالی. اینفوگرافی شش ولتاژ خطرناک در پستهای فشار قوی  را در این مطلب مشاهده می کنید.

همانطور که در شکل زیر نیز مشاهده می کنید، شش ولتاژ خطرناک در پست‌های فشار قوی عبارتند از:

1. افزایش ولتاژ نقطه زمین در محل وقوع اتصال کوتاه،
2. ولتاژ تماس فلز به فلز،
3. ولتاژ گام،
4. ولتاژ تماس،
5. ولتاژ مش 
6. ولتاژ انتقالی.

۱- افزایش ولتاژنقطه زمین در محل وقوع اتصال کوتاه یا Ground Potential Rise: یکی از پارامتر‌های کلیدی در بحث سیستم‌های اتصال زمین است. به طور خلاصه، در هنگام وقوع اتصال کوتاه، بسته به میزان جریان اتصال کوتاه و مقاومت اتصال زمین، ولتاژ نقطه زمین شده (که جریان اتصال کوتاه از آن عبور می‌کند) افزایش می‌یابد. بدیهی است که پتانسیل این نقطه را نمی‌توان همان پتانسیل رفرنس یا زمین فرض کرد. به همین منظور، معمولاً در بحث مطالعات سیستم‌های زمین، نقطه رفرنس ولتاژ صفر، زمین دور یا Remote Earth نامیده میشود. در شکل فوق، remote Earth که ولتاژ آن صفر فرض شده است باشماره ۱ نشان داده شده است.

۲- ولتاژ تماس فلز به فلز یا Metal-to-Metal Touch Voltage: این ولتاژ در شکل فوق با Emm نشان داده شده است. همانطورکه ملاحظه می‌شود، شخصی دو بدنه فلزی را لمس نموده است. ولتاژ تماس فلز به فلز، ولتاژ ایجاد شده بین انگشتان دو دست شخص خواهد بود. بدنه اول در نقطه ۲ زمین شده و پسیو است (مثل فنس فلزی پست‌ها که احتمال عبور جریان اتصال کوتاه از آن وجود ندارد) و بدنه دوم (نقطه ۳) که محل عبور جریان اتصال کوتاه بوده و یک بدنه اکتیو است. ولتاژ فوق برابر اختلاف پروفیل ولتاژ سطح زمین در نقاط ۲ و ۳ خواهد بود. بدیهی است که ولتاژ تماس فلز به فلز را می‌توان بین هر دو نوع بدنه اکتیو یا پسیو بررسی نمود.

تفاوت های ماشین های سنکرون و آسنکرون  را در اینفوگرافی زیر مشاهده می کنید.

موتورهای سنکرون دسته‌ای از موتورهای الکتریکی هستند که روتور (قسمت دوار) در آن‌ها با سرعت ثابتی می‌چرخد. البته ثابت به این معنی که در صورت تغییر میزان بار مکانیکی روی شفت، سرعت موتور تغییر نخواهد کرد و اگر بخواهیم سرعت موتور را تغییر دهیم می‌بایست فرکانس تغذیه? آن را تغییر دهیم. روش دیگر برای تعیین سرعت چرخش روتور، تغییر تعداد قطب هاست. البته تعداد قطب‌ها جزو ویژگی‌های ذاتی موتور بوده و در زمان ساخت با توجه به نوع به نوع سیم پیچی استاتور مشخص می‌شود.

نوع خاصی از موتورها به نام موتور دالاندر وجود دارند که تعداد قطب‌های آن در حین استفاده، بین 2 قطب یا 4 قطب قابل تغییر است. در موتورهای سنکرون سرعت از این رابطه بدست می‌آید: Ns=120*f/p که در این رابطه Ns سرعت سنکرون یا همان سرعت چرخش روتور بر حسب دور در دقیقه، f فرکانس تغذیه موتور بر حسب هرتز و p تعداد قطب‌های موتور است در موتورهای سنکرون سیم پیچی روتور با ولتاژ مستقیم تغذیه می‌شود.

معمولاً در روتور موتورهای سنکرون علاوه بر آهن‌ربا حلقه‌های اتصال کوتاه نیز وجود دارد مانند موتورهای رتور قفسی  این حلقه‌ها باعث می‌شود تا در لحظه راه‌اندازی سرعت روتور به سرعت سنکرون نزدیک شود و سپس به سرعت سنکرون برسد. این حلقه‌ها علاوه بر راه اندازی باعث مقاومت بیشتر موتور در برابر شوک بار و بار اضافی می‌شود.

پس موتور القایی سنکرون : به موتوری می گویند که سرعت گردش رتور با سرعت گردش میدان مغناطیسی استاتور برابر باشد یعنی اگر سرعت گردش میدان استاتور را کم بکنیم سرعت رتور به همان اندازه کاهش می یابد

مزایای موتور سنکرون:

1- این موتور دارای ضریب قدرت مناسب و قابل تنظیم است.

2- بازده عالی دارد.

3- در مقابل نوسان ولتاژ حساسیت ندارد.

4- امکان بکار بردن آن به طور مستقیم با ولتاژ زیاد وجود دارد.

5- با تحریک مناسب هیچگونه قدرت راکتیو مصرف نمیکند و فقط قدرت اکتیو مناسب می گیرد.

6- از این موتور میتوان به عنوان مولد قدرت راکتیو برای بالا بردن ضریب قدرت خط استفاده کرد.

معایب موتور سنکرون:

1- یک وسیله راه اندازی اولیه که موتور کمکی و غیره می باشد احتیاج دارد.

2- علاوه بر جریان متناوب برای سیم پیچ استاتور ، جریان دائم برای قطبهای آن هم مورد احتیاج است در نتیجه قیمت ماشین را نسبت به مشابه خود بالا میبرد.

3- سرعت آن ثابت است در نتیجه قابل تنظیم است.

4- نداشتن تحمل اضافه بار ( در صورتیکه خیلی زیادتر از حد مجاز به آن بار دهند میایستد و دوباره بایستی آنرا راه اندازی کرد.)

کاربرد موتور سنکرون:

به خاطر راه اندازی مشکل موتور سنکرون ، مورد استفاده آن محدود است.

به خاطر سرعت ثابت آن، در مواردیکه دور ثابت نیاز باشد، استفاده می شود. در وسایل دقیق مانند ساعتهای الکتریکی و گرام و ....

کاربرد مهم موتور سنکرون ، برای اصلاح Cosφ است. بار روی آن قرار نداده یعنی موتور بدون بار کار میکند در این حالت موتور سنکرون را خازن سنکرون گویند.

موتور آسنکرون

دوستان عزیز موتور آسنکرون به موتوری میگویند که سرعت رتور با سرعت میدان استاتور متفاوت باشد ... حالا یا بیشتر یا کمتر

نکته کاربردی : بیشترین کاربرد را در صنعت ( کارخانه ها )  و لوازم خانگی داررند..

حالا می پرسید چرا ؟

 2-ساختمان این موتور ساده است .

3-امکان افزایش بار در آنها زیاد است .

4-سرعت آن در بارهای مختلف تقریباً ثابت است .

5-راه اندازی راحتر

6- تعمییر نگهداری راحتتر

انواع موتور های آسنکرون

1- روتور قفسه سنجابی :

 از یک عدد میله مسی یا آلومینیومی که در شیارهای محیطی استوانه آهنی‌ کار گذاشته است.که بر دو نوع است که نوع اول از میله های‌ گرد تشکیل شده است و در نوع دوم از میله های مستطیلی و یا به شکل دو دایره که به هم متصل و یا جدا از هم هستند تشکیل میشود .

روتور های قفسه ای یک طبقه ، گشتاور خوبی در شروع به کار ندارند .

روتور های قفسه ای دو طبقه ،  گشتاور خوبی در شروع به کار دارند .

آیا می دانید چرا شیارها در روی روتور مورب می باشد ؟ 

با مورب کردن شیارها ، لرزش و صداهای‌ موتور جلوگیری می کند. همچنین از تمایل روتور به ایستادن و

موارد استفاده و کاربرد موتورهای آسنکرون :

1-   موتور آسنکرون با روتور سنجابی که روتور آن دارای یک قفسه هادی است :  برای قدرتهای کم و غالباً به صورت تک فاز ساخته می شوند . موارد کاربرد آن موتورهای کولر و لباسشوئی و و یخچال و غیره می باشد .

2-   موتور آسنکرون با روتور سنجابی که روتور آن دارای دو قفسه هادی است :  دارای‌ گشتاور شروع به کار خوب و جریان راه اندازی آنها نیز نسبتاً کم است بنابراین میتوان از این موتور در جاهایی که قدرت زیاد احتیاج است استفاده شود . کارگاه های صنعتی و بالابر ها و ....

روتور سیم پیچی شده :

به جای میله ، استاتور را می توان سیم پیچی سه فاز کرد و این سیم پیچها را به صورت ستاره وصل می کنیم . درروی محور این موتور سه حلقه که نسبت به هم و نسبت به محور عایق هستند (رینگ) قرار دارد . سه سر سیم پیچی روتور به این سه حلقه متصل می شود و به وسیله جاروبکهائی که روی حلقه ها تکیه دارند به یک مقاومت سه فاز ستاره متصل میشود.

موار استفاده از رتور سیم پیچی شده :

برای قدرت های خیلی زیاد مخصوصاً اگر با فشار قوی باشد استفاده می شود و یا اینکه در موقع شروع به کار ، موتور احتیاج به گشتاور زیاد داشته باشد مانند به راه انداختن ترن یا جرثقیلها ، دریل ها ، دستگاه های فرز و ......

مزایا و معایب این دو رتور نسبت به یکدیگر

مزایا موتور آسنکرون با روتور قفسه ای

1-راه اندازی موتور آسنکرون با روتور قفسه ای بر خلاف موتور سنکرون خیلی ساده میباشد یعنی نه به موتور فرعی و نه به جریان دائم که در موتورهای سنکرون مورد احتیاج بود ، احتیاج دارد.

2-ساختمان این موتور ساده است .

3-امکان افزایش بار در آنها زیاد است .

4-سرعت آن در بارهای مختلف تقریباً ثابت است .

5-ضریب قدرت بهتری نسبت به موتور آسنکرون با روتور سیم پیچی‌ شده دارد .

معایب موتور آسنکرون با روتور قفسه ای :

1-در موقع شروع به کار جریان زیادی‌ از شبکه میگیرد .

2-گشتاور شروع به کار آن کم می‌باشد .

3-در موقعیکه بار آن به حد کافی نیست ضریب قدرتش کم است .

4-در مقابل تغییر فشار الکتریکی حساسیت دارد .

5-تنظیم تعداد دور آنها مشکل می باشد .

مزایا موتور آسنکرون با روتور سیم پیچی شده :  

1-در موقع شروع به کار گشتاور قوی دارد .

2- بر خلاف موتور آسنکرون با روتور قفسه ای که جریان شروع به کار آنها کم است جریان شروع به کار کمی‌ دارد .

3- سرعت آن در مقابل بارهای مختلف تقریباً ثابت است .

4- تعداد دور آن تا حدی قابل تنظیم است .( با کم و زیاد کردن رئوستا راه انداز )

5- میتوان تا حدی بار آن را زیاد کرد .

  معایب موتورهای آسنکرون با روتور سیم پیچی شده :

1- در مقابل تغییر ولتاژ حساسیت دارد .

2- ضریب قدرت آن در موقعیکه بار به حد نرمال نیست کم می باشد .

3- ضریب قدرت آنها نسبت به ضریب قدرت موتور آسنکرون با روتور قفسه ای کمتر است.

نیکولا تسلا، مخترع موتور الکتریکی

استاندارد رنگ سیم‌ها و کابل‌ها که معمولا برای راحتی شناسایی فازهای یک سیستم قدرت، آنها را با رنگ‌های مختلفی مشخص می‌کنند. این کار مزایای زیادی دارد. به عنوان مثال هنگام تقسیم بار بین فازها اگر رنگ فازها متمایز نباشد، شناسایی فازها را برای تقسیم بار دشوار خواهد ساخت. از طرفی پیدا کردن طریقه‌ی صحیح اتصال فازها به یک موتور القایی را بدون نیاز به آزمایش امکان پذیر می‌سازد.

معتبرترین استانداردی که برای این کار وجود دارد استاندارد IEC 60446 است. ولی متاسفانه این استاندارد چندان جدی گرفته نمی‌شود و عملا سیستم رنگ‌های مختلفی ممکن است در کارهای غیر حرفه‌ای استفاده شوند. (بگذریم که در ایران چون استفاده از رنگ‌‎های مختلف قیمت نهایی را بالا می‌برد، گاها قید رنگی بودن سیم‌ها را می‌زنند، مخصوصا در تابلوهای ساخت شرکت‌های غیرمعتبر، این کار (یک رنگ ساختن تابلو) بسیار رایج است)

طبق استاندارد آی‌ای‌سی، استفاده از این رنگ بندی برای جلوگیری از اشتباهات و اطمینان از عملکرد مطمئن سیستم در موارد زیر توصیه شده است:

1. در رنگ روکش کابل‌ها (cables)
2. در سیم‌های داخلی کابل‌های چند سیمه (cores)
3. باسبارها یا همان شینه‌های مسی (busbars)
4. سایروسایل الکتریکی و عایق‌بندی‌ها

همان طور که میدانید اصل استانداردهای IEC به طور وسیع در دسترس نیست و باید هر قسمتی را که میخواهید خریداری کنید و این کار را خیلی دشوار می‌کند. با این حال برخی از قسمت‌های این استاندارد در کتاب‌ها و سایت‌های مختلف انتشار یافته و میتوان به مفاد آن پی برد.

طبق استاندارد IEC استفاده از رنگ‌های زیر برای شناسایی فاز‌ها مجاز دانسته شده است:

• سیاه
• قهوه‌ای
• قرمز
• نارنجی
• زرد
• سبز
• آبی
• بنفش
• خاکستری
• سفید
• صورتی
• فیروزه‌ای

البته استفاده از رنگ‌های سبز و زرد به صورت جداگانه، تنها زمانی مجاز دانسته شده است که این رنگ‌ها باعث سردرگمی برای تشخصیص سیم زمین (که معمولا به رنگ زرد و با نوار سبز کشیده می‌شود) نشوند.

ترکیب این رنگ‌ها نیز مجاز دانسته شده است ولی رنگ‌های سبز و زرد نباید در هیچکدام از این ترکیبات استفاده شوند مگر برای سیستم حفاظتی.

کاربرد رنگ‌ها

هادی نوترال یا نول

اگر مداری  شامل نقطه‌ی نوترال یا نول باشد، آنگاه هادی آن باید با رنگ آبی مشخص شود (ترجیها آبی روشن). و رنگ آبی روشن نباید برای هیچ یک از هادی‌های دیگر استفاده گردد.

هادی سیستم محافظتی (زمین)

ترکیب رنگ‌های زرد/سبز همواره و به صورت گسترده برای شناسایی هادی محافظتی به کار می‎‌رود. همه‌ی قسمت‌هایِ هادی‌ِ محافظتی که طولی حداقل معادل 15mm داشته باشد، باید توسط این دو رنگ به گونه‌ای مشخص شود که یک رنگ بین 30% تا 70% سطح هادی را در بر گیرد و رنگ دیگر بقیه‌ی آن را.

هادی PEN

هادی PEN هادی‌ای است که شامل دو هادی PE (زمین محافظتی) [Protective Earth] و N (نول) می‌باشد. معمولا این هادی در مسافت بین پست‌ها تا خانه‌های مسکونی استفاده می‌شود که در آنجا هادی‌های PE و N آن از هم جدا می‌شوند. در انگلستان این سیستم را به نام Protective multiple earthing ) PME) نیز می‌شناسند، که علت اتصال مکرر هادی نوترال/زمین به زمین واقعی است که خطر قطعی نوترال را کاهش می‌دهد. همین سیستم در استرالیا به نام multiple earthed neutral) MEN) شناخته می‌شود.

هادی‌های PEN عایق‌دار، یا باید با رنگ‌های زرد/سبز در امتداد آنها به همراه علامت‌های آبی در دو انتها مشخص شوند، یا باید طول آنها را با آبی روشن مشخص نمود و در دو انتها از مارک‌های زرد/سبز استفاده نمود.

امریکا، کانادا و ژاپن

در این سه کشور در استاندارد IEC اجازه‌ی استفاده از رنگ‎‌های دیگری در پی نویس‌های داده شده است.

• رنگ خاکستری یا سفید برای سیم نول (به جای آبی کمرنگ)
• سبز برای هادی محافظتی (به جای زرد-سبز)

انگلستان

طبق استاندارد بریتانیایی BS 7671 استفاده از استاندارد IEC 60446 در سال 2001 کنار گذاشته شده است.

تغییرات آن به این صورت است که علاوه بر استاندارد IEC، می‌توان از رنگ خاکستری برای مشخص کردن فاز‌ها استفاده کرد که به علت گستردگی استفاده از این استاندارد در اروپا انتظار می‌رود در ورژن آینده‌ی IEC 60446 این مورد نیز گنجانده شود.

شماره گذاری

اگر هادی‌ها علاوه بر رنگ با شماره نیز مشخص می‌شوند، این شماره‌ها باید توسط ارقام عربی نوشته شوند. زیر شماره‌های 6 و 9 حتما باید خطی کشیده شده باشد که با هم اشتباه نشوند. در ضمن هادی‌های زرد-سبز هرگز شماره گذاری نمی‌شوند.

توجه داشته باشید که در عمل ممکن است با سیستم‌هایی روبه‌رو شویم که از هیچ استانداردی پیروی نمی‌کنند یا حتی ممکن است در یک سیستم استفاده از چندین استاندارد مختلف مشاهده شود.

برای آشنایی با استاندارد‌های کشور‌های مختلف به جدول توجه کنید:

ایران

طبق استاندارد شماره‌ی 63102 دفتر استاندارد‌های وزارت نیرو در ایران (رنگ و پوشش تجهیزات صنعت برق – رنگ ظاهری)،  فازهای R و S و T باید به ترتیب قرمز، زرد و آبی آسمانی باشند.

البته رنگ بندی مطابق استاندارد چین (زرد، سبز، قرمز) هم رایج است.

رنگ بندی سیم ها  وکابل ها در سیستم DC در دو استاندارد انگلیسی و آمریکایی و تفاوت شان را در شکل بالا مشاهده می کنید.